Văn Tế Nghĩa Sĩ Cần Giuộc Lớp 11

     

*
*
*



Bạn đang xem: Văn tế nghĩa sĩ cần giuộc lớp 11

*
*
*



Xem thêm: Soạn Bài Hội Thổi Cơm Thi Ở Đồng Vân (Chân Trời Sáng Tạo), Tiếng Việt Lớp 5: Tập Đọc

*
*
*



Xem thêm: Bài Tập Nhiệt Phân Muối Nitrat, Cách Giải Hay, Chi Tiết

*


Nắm được đa số nét thiết yếu về cuộc đời, nghị lực, nhân giải pháp và giá trị thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu. Cảm nhận được vẻ đẹp ảm đạm của bức tượng phật đài dân cày nghĩa sĩ có 1 không 2 trong lịch sử vẻ vang văn học tập trung đại với tiếng kh U mến của Nguyễn Đình Chiểu cho một thời kì “khổ nhục nhưng lại Vĩ đại” của dân tộc. Hiểu phần nhiều nét cơ phiên bản về thể văn tế và thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc của bài xích văn tế.PHÂN MộT: Tắc GIẳ1- CU00 Đữ> Nguyễn Đình Chiểu (1822–1888) từ là mạnh khỏe Trạch, hiệu Trọng Phủ, ăn năn Trai(1),ình tại quê làng mạc Tân Thới, huyện Bình D ỉnh Gia Định (nay nằm trong Thànhphố hồ Chí Minh). Ông xuất thân trong mái ấm gia đình nhà nho, thân phụ là Nguyễn Đình Huy, fan Thừa Thiên (nay là vượt Thiên – Huế), vào Gia Định làm cho thư lại trên dinh Tổng trấn Lê Văn Duyệt. Ở đây, Ông rước bà Trương Thị Thiệt làm vk thứ, ra đời Nguyễn Đình Chiểu. Năm 1843, Nguyễn Đình Chiểu đỗ tú tài tại trường thi Gia Định. Năm 1846, ông ra Huế học, sẵn sàng thi tiếp trên quê cha, cơ mà lúc chuẩn bị vào ngôi trường thi thì cảm nhận tin mẹ mất, đề nghị bỏ thi về bên Nam chịu tang (1849). Dọc con đường về, Nguyễn Đình Chiểu bị đau nhức mắt nặng nề rồi bị mù. Không tắt hơi phục trước số trời oan nghiệt, Nguyễn Đình Chiểu về Gia Định mở trường dạy học, bốc dung dịch chữa dịch cho dân, và tiếng thơ Đồ Chiểu cũng ban đầu vang khắp miền Lục tỉnh.- (1) ăn năn Trai : loại phòng tối. Sau thời điểm bị mù, Nguyễn Đình Chiểu Nguyễn Đình Chiểu bắt đầu lấy tên hiệu này.56 khi giặc Pháp đánh vào Gia Định (1859), người trí thức yêu thương nước Nguyễn Đình Chiểu đã tại vị trên tuyến đầu của cuộc loạn lạc chống nước ngoài xâm, cùng các lãnh tụ nghĩa binh bàn mưu tính kế tấn công giặc và sáng tác hầu hết vần thơ cháy phỏng căm hờn, sôi Ý chí chiến đấu. Phái mạnh Kì mất, ông ở lại ba Tri (Bến Tre). Thực dân Pháp search mọi bí quyết dụ dỗ, download chuộc, cơ mà ông khảng khái không đồng ý tất cả, giữ trọn tấm lòng thuỷ chung son sắt với nước cùng với dân cho tới hơi thở cuối cùng.II – Sự NGHIÊPTHỨWẫN 1. Phần đa tác phẩm chínhNguyễn Đình Chiểu là trong số những nhà thơ thứ nhất ở nam giới Kì sáng tác đa phần bằng chữ Nôm. Cuộc đời sáng tác của ông chia làm hai giai đoạn, trước và sau thời điểm thực dân Pháp xâm lược. Ở tiến độ đầu, ông viết nhì truyện thơ dài: Truyện Lục Vân Tiên với Dương trường đoản cú – Hà Mậu, đều nhằm mục tiêu mục đích truyền bá đạo lí có tác dụng người. Đến quy trình tiến độ sau, thơ văn Nguyễn Đình Chiểu là lá cờ đầu của văn thơ yêu thương nước chống Pháp nửa cuối vắt kỉ XIX với đa số tác phẩm xuất sắc về cả nội dung bốn tưởng, tình cảm và thẩm mỹ và nghệ thuật như Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Thơ điếu Trương Định, Thơ điếu Phan Tòng, Văn tế nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh, Ngư Tiềuy thuật vấn đáp (còn hotline là Ngư Tiều vấn đáp nho y diễn ca, một truyện thơ dài). Bởi ngòi bút, Nguyễn Đình Chiểu đang suốt đời võ thuật không stress cho đạo đức, thiết yếu nghĩa, cho tự do tự vị của dân tộc: Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian cây bút chẳng tà.(Dương trường đoản cú – Hà Mậu) 2. Ngôn từ thơ văn – Lí tưởng đạo đức, nhân nghĩa: Nguyễn Đình Chiểu viết Truyện Lục Vân Tiên nhằm mục đích truyền dạy những bài học về đạo làm tín đồ chân chính. Đạo lí làm bạn của Nguyễn Đình Chiểu mang tinh thần nhân nghĩa của đạo Nho, mà lại lại khôn xiết đậm đà tính dân chúng và truyền thống lâu đời dân tộc. Phần nhiều mẫu bạn lí ởng trong chiến thắng là phần đông gười sống hậu, thuỷ chung, biết gìn giữ gìn nhân bí quyết thẳng ngay, cao cả, dám chống chọi và bao gồm đủ sức khỏe để chiến thắng những quyền năng bạo tàn, cứu nhân độ thế: “Tôi xin ra sức anh dũng – Cứu tín đồ cho ngoài lao đao buổi này”. – Lòng yêu thương nước, yêu đương dân: khi cuộc chiế L- –1 ܢܝ- ܠܭܰ ủa thực dân Pháp nổ ra, tù túng -a- – – – g d t 王i là lòng yêuA-l- Arl: A- – -a- -a: 1_ ܢ ܦ ܓܒ* ochiến đấu giữ lại nước buổiấy. Thơ văn yêu nước chống Pháp của Nguyễn Đình Chiểuo57ܐ -L – ܐ- ܠ – -A. All llll-l lial l 1- ܕ -1 : -L va y s-i ticứu nước của dân chúng ta, bên cạnh đó nhiệt liệt biểu dương những anh hùng nghĩa sĩ ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ܫ- – ܫ ܦ ܦ ܫ – ܫ – ܐܒđã chiến đấu, hi sinh vì chưng Tổ quốc. Ông onhân dân (Chạy giặc, Văn tếng} ận vong Lục tỉnh), ông lên án hầu như kẻ sẵn sàng chuẩn bị – a A -l. — a 1- ܂dAdi Jhình tAir ra Tây. Ông ngợi Trương 茎 ܐ Lܬ ܢܝ ܢ – Lܬܝ ܓܝ ܢܝܓܝ ܢܚܫܥܝܬܝܝ ܥܝ ܬܥܝܧܝ ܂ܢ ܢĐịnh, Phan Tòng of -o o gVì đại nghĩ về ܠܫܬ ܢܝ ܬta’ l- 1زمرہ la -la. Li lA. 1- 26 1 ܫܓܬܚ- ܓ݁ܝ ܝܬܝ-A – a l:A- 4A. Aot o o — – ܐܫ ܬܝܢܝ ܕܐܒ ܥL- Jܫ ܫܝܢܝ ܥL- L-=حد — – – –L-=گھ tiền”); theo bụng dân đề xuất chịu tướng mạo quân phù”, gánh vác một vai khổn ngoại”” (Văn tế — a– a a —. Illasuốt đời cui phới làm ăn, vày mến nghĩa làm cho quân chiêu mộ, đánh giặc với ý chí: “Thà hác cơ mà đặng câu địch khái, về theo tổ phụ cũng Vinh… Thác cơ mà trả nước nhà rồi nợ,- – – གལ། ། ། །ཁ་ཁ། ཁ… gđề l ” ghĩ ần Giuộc) tức thì ܪܵ- ܢܚܬܥܝ ܓLܥ- ܊ ویر A – — – ے thất bại, dân tộ – gb — ܵ – – K Nhân Sư, bạn thầy thuốc tốt trong NgưTiềuy t} ấn đáp, dẫu không thể làm gì để cú s-L – Lala. All a a le. ܠ ܢ ܕ al …همه — – – ماه دیده محمد. همه گور – 1- L ہے۔ –طا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ -L-۔۔۔۔۔۔ گدcao cả: “Dù đui cơ mà giữ đạo nhà Còn hon có mắt ông phụ vương không thờ”. 3. Thẩm mỹ thơ vănVề nghệ thuật, thơ văn Nguyễn Đình Chiểu có khá nhiều đóng góp quan tiền trọng, nhất là văn chương trữ tình đạo đức. Vẻ đẹp của thơ văn ông ko phát lộ bùng cháy rực rỡ ở hiệ tượng mà ẩn chứa trong tầng sâu của cảm xúc, suy ngẫm. Bút pháp trữ tình xuất phát điểm từ cõi trọng tâm trong sáng, sức nóng thành, đầy tình thân thương con người ở trong nhà thơ, bao giờ cũng nồng đậm hơi thở cuộc sống, từ nó đã tạo nên sức rung cồn mãnh liệt sâu xa. Đặc biệt, thơ văn Nguyễn Đình Chiểu còn rất đậm đà sắc thái nam giới Bộ. Mỗi người dân phái nam Bộ đều sở hữu thể phát hiện mình ở những nhân đồ của ông, tự lời ăn tiếng nói mộc mạc, bình dị đến trung ương hồn nồng nhiệt, hóa học phác, phương pháp cư xử khoáng đạt, hồn nhiên. Lối thơ thiên về kể trong những truyện của ông cũng mang màu sắc diễn xướng rất phổ biến trong văn học dân gian nam Bộ.Đó là gần như yếu tố cơ bản tạo đề xuất giá trị thẩm mĩ rực rỡ của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu. Truyện Lục Vân Tiên, Văn tế nghĩa sĩ bắt buộc Giuộc,… xứng danh là các tác phẩm xuất dung nhan của văn học vn cuối thời trung đại.M * 。 பட ே – – – – -a- – – (2) tướng mạo quân phù:ấn tín của tướng tá lĩnh. 3) Кhб. 1ܐܫܬܥܝ ܬ ܡܬܝܗ- ܬܥܬ܀ 7 ܗܝܕܘܗܝ ܓ( o— — o b58Đã rộng một cố kỉnh kỉ trôi qua, giờ thơ Đồ Chiểu vẫn ngân vang giữa cuộc đời. Danh tiếng nhà al gN — e gbå ghệ d ܐ bí quyết cao đẹp với những cống hiến lớn lao của ông mang lại văn học tập nước nhà.HƯỨNG DẫN học tập BằI 1. Nêu mọi nét chủ yếu về cuộc sống Nguyễn Đình Chiểu. Anh (chị) cảm nhận thâm thúy điều gì qua cuộc sống nhà thơ? 2. Tò mò giá trị thơ văn Nguyễn Đình Chiểu: -Dựa vào phần nhiều đoạn trích sẽ học về Truyện Lục Vân Tiên (ở lớp 9 với lớp 11), hãy cho thấy lí tưởng đạo đức của Nguyễn Đình Chiểu được xây dựng đa số trên cơ sở tình cảm nào. – ngôn từ trữ tình yê Nguyễn Đình Chiểu ?Tác độ — – – – – – ܢ موg thực dâ Pháp مهم ..كمهم معهم. ဂုံး گر o -ܖ đương thời ? – theo anh (chị), nhan sắc thái nam giới Bộ rất dị của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu biểu hiện ở phần đa điểm như thế nào ?3”. Với những kỹ năng đã học tập về nguyễn trãi và Nguyễn Đình Chiểu, anh (chị) cảm thấy được điều gì gần gụi về tứ tưởng nhân nghĩa giữa hai công ty thơ này ? Hãy trình diễn ý con kiến của mình.GHI NHỞCuộc đời Nguyễn Đình Chiếu là một tấm gương trong sáng, cao rất đẹp về nhân cách, nghị lực và ý chí, về lòng yêu thương nước, yêu thương dân và thái độ kiên trung, quật cường trước kẻ thù. Thơ văn ông là một trong bài ca đạo đức, nhân nghĩa, là ngôn ngữ yêu nước cất lên từ trận chiến đấu phòng quân xâm lược, là thành tựu nghệ thuật và thẩm mỹ Xuất sắc mang đậm sắc thái nam Bộ.LUYÊN TậP địa thế căn cứ vào những kiến thức đã học về Nguyễn Đình Chiểu và những tác phẩm của fly —— à – Lܧ – ܧ ܢ:- L- –“) — — L- ܫ ܥL- –ܢܖ” Diệu: “Cái ưuñino khổng lồ ái đối với người lao động, sự kính mến bọn họ là một điểm lưu ý của tâm hồn Đồ Chiểu”(1) ?fly the J- r—– rs– – e. — ras— li volu al– — so. 1جریر۔۔۔۔nghệ thuật, NXB khoa học Xã hội, Hà Nội, 1973.PHÂN HAI: TÁc PHẩMTIÊU DẫNVăn tế nghĩa sĩ bắt buộc Giuộclà bài bác văn Nguyễn Đình Chiểu viết theo yêu cầu của Đỗ Quang, tuần phủ Gia Định, nhằm tế hầu như nghĩa sĩ vẫn hi sinh trong trận đánh úp đồn quân Pháp ở phải Giuộc đêm 16–12–1861. Nghĩa quân làm thịt được tên quan nhì Pháp và một trong những lính ở trong địa, thống trị đồn nhị ngày rồi bị bội nghịch công và thất bại. Nghĩa binh hi sinh khoảng 20 người. Trong bối cảnh cuộc chiến đấu không cân sức hồ hết ngày đầu chống Pháp, lúc toàn dân tộc bản địa đang quyết một lòng thà bị tiêu diệt vinh còn rộng sống nhục, sự hi sinh vị đại nghĩa này quả bao gồm sức khích lệ và khích lệto lớn. Vì thế, bài văn ngay mau chóng được ngợi ca khắp chỗ trong nước, làm cho xúc hễ lòng người. Nói theo cách khác lần đầu tiên trong văn học tập dân tộc, bạn nông dân nghĩa sĩ kháng ngoại xâm đã có được dựng một bức tượng phật đài thẩm mỹ và nghệ thuật bất tử.Văn tế là 1 loại văn thường thêm với phong tục tang lễ, nhằm mục tiêu bày tỏ lòng tiếc nuối thương đối với người vẫn mất. Văn tế thường có hai nội dung cơ bản: kể lại cuộc đời, công đức, phẩm hạnh của người đã mệnh chung và giãi bày nỗi nhức thương của tín đồ sống trong giờ đồng hồ phút vĩnh biệt. Âm hưởng chung của bài văn tế là bi thương, tuy nhiên sắc thái biểu cảm nghỉ ngơi mỗi bài hoàn toàn có thể khác nhau. Có bài bác chỉ thuần tuý là một trong những tiếng khóc (Văn tế Trương Quỳnh Như của Phạm Thái) nhưng cũng có bài mang tính chất sử thi bi đát (Vân tế nghĩa sĩ nên Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu, Văn tế Phan Châu Trinh của Phan Bội Châu). Đặc biệt, tất cả khi văn tế còn được viết giữa những hoàn cảnh khác, nhằm mục đích không giống (ví dụ Tú Xương làm cho Văn tếsống vk với giọng hài hước, dí dỏm, hay những nhà văn bí quyết mạng sau này hoàn toàn có thể làm văn tế lũ thực dân, đế quốc nhằm đả kích, châm biếm). Văn tế có thể được viết theo khá nhiều thể: văn xuôi, thơ lục bát, tuy vậy thất lục bát, phú,… (Bài văn tế này viết theo thể phú Đường luật, có vần, tất cả đối). Giọng điệu văn tế nói thông thường là lâm li, thống thiết, áp dụng nhiều thán trường đoản cú và số đông từ ngữ, hình ảnh có cực hiếm biểu cảm mạnh. Bố cục của bài bác văn tế thường có bốn đoạn: đoạn mở màn (lung khởi) luận tầm thường về lẽ sống chết, hay khởi xướng bởi những từ bỏ Thương ôi! Hỡi ôi!; đoạn lắp thêm hai (thích thực) nhắc công đức, phẩm hạnh, cuộc sống của fan đã khuất, thường bước đầu bằng các từ ghi nhớ linh xưa; đoạn thứ cha (ai văn) thể hiện niềm yêu thương tiếc đối với người đã chết; đoạn thứ bốn (kết) bộc bạch lòng nuối tiếc thương với lời cầu nguyện của fan đứng tế.WẫN BÁN Hỡi ôi! Súng giặc khu đất rền; lòng dân trời tỏ.Mười năm công tan vỡ ruộng, không ắt còn danh phất như phao ; một trận nghĩa tấn công Tây, dù thế mất giờ đồng hồ vang như mõ”.(1) Nghĩa sĩ: người dân có chí khí, ko quản ngại hi sinh vì câu hỏi nghĩa như cứu vớt người, cứu giúp nước. đề xuất Giuộc: nay nằm trong tỉnh Long An.(2) Cả câu này ý nói:Mười năm làm ruộng, chưa cứng cáp đã được ai biết đến tên tuổi; một trận nghĩa tiến công Tây, tuy hi sinh cơ mà tiếng thơm còn mãi.60Nhớ linh (1}xưa : Cui phắn làm ăn; toan lo nghèo khó”. Không quen cung ngựa, đâu đi học nhung”; chỉ biết ruộng trâu, nghỉ ngơi trong làng bộ4. Bài toán cuốc, vấn đề cày, vấn đề bừa, vấn đề cấy, tay vốn quen thuộc làm; tập khiên, tập súng, tập mác, tập cờ, mắt trước đó chưa từng ngó. Tiếng phong hạc” phập phồng rộng mươi tháng, trông tin quan tiền như trời hạn trông mưa; mùi tỉnh chiên”) bám vá” đã bố năm, ghét thói mọi” như đơn vị nông ghét cỏ. Bữa thấy bòng bong” bít trắng lốp, ao ước tới ăn gan; ngày coi ống khói chạy đen sì, mong ra cắn cổ. Một côn trùng xa thư00 trang bị sộ, há đểai chém rắn đuổi hươu”}}}; nhì vầng nhật nguyệt chói loà, đâu dung cộng đồng treo dê chào bán chó. Như thế nào đợiai đòiai bắt, phen này xin ra sức đoạn kình(12); chẳng thèm trốn ngược trốn xuôi, chuyến này dốc ra tay cỗ hổ (13).(1) Linh: linh hồn; tại đây chỉ người đã chết. (2) Cui cun cút (côi cút): bơ vơ, không địa điểm nương tựa. Cả câu ý nói âm thầm, lặng lẽ âm thầm làm ăn mà vẫn n(3) ngôi trường nhung: chỗ tập trận, luyện võ.(4) làng mạc bộ: chỉ xóm xóm, có bạn dạng chép là xã hộ(5) Phong hạc: lấy ở LLS SA A SqS qqSS L ST q qqq LL LLL SLLSSS SSAS ASSAA Sqqqqq Sqqq S A SqqS S qq L S q S SLS S Sq ASqS hỉ sư hồi hôn lo lắnơ ܫ ܚ — ܫ ܚ – ܐܦ ܚܠܐ ܀ – – ܫܝܠܐ ܚ ܢܝ ܚ ܢܝ ܬ ܢl L ܫܥܬܐ – ܚܬܐ. O – – – – – -o này chỉ tức là tin kẻ thù đến.(6) Miu i ri ri i ri h hôi, ở đây chỉ thực dân Pháp(7) bám vá: làm dơ dáy bẩn, dây dưa bậy bạ.(8). Th hực dân Pháp)(9) Bòng bong: vải bít nắng, vi buồm bên trên boong tàu.1. () Xa டட . . . Xa đồng quỹ, thư đồng văn ghī o độ dài, sách viết và một lối chữ), ý chỉ một giang sơn độc lập, có chủ quyền– – – – – – Tổ) chém rắn, dựng cờ nghĩa, hủy diệt nhà Tần — – Te 1 frá uvá na 1. اگر ۔۔4ر ۔۔ کرس۔۔۔۔۔4ے..!! * – — — ܦ – – – – – ato – – – – – — it –lăng ư !2) — — ܬܐ Lܝ . ܬܰܘܗܝ ܐܬܝܥܝ-1 ܓ1ܓܝܬܝ – La(13). Cỗ hổ:bắt hổ. Đoạn kình, bộ hổ:ý nói ra sức hủy diệt giặc.61Khá yêu thương thay! Vốn chẳng đề xuất quân cơ quân vệ0), theo dòng?) ở quân nhân diễn binho); chẳng qua là dân ấp dân lân, mến nghĩa làm cho quân chiêu mộ“”. Mười tám ban võ nghệ, nào hóng tập rèn; chín chục trận binh thư, không chờ bày bố. Ko kể cật”5) tất cả một manh áo vải, nào đợi mang bao tấu”6), thai ngòi”; trong tay cố kỉnh một ngọn tầm vôngo), chi nài tìm dao tu(9), nón gõ (10). Hoả mai(}}) đánh bởi rơm con cúi (12), cũng đốt xong xuôi nhà dạy đạo kia; gươm treo dùng bằng lưỡi dao phay, cũng chém rớt đầu quan nhị nọ. Chi nhọc quan quản gióng trống kì trống giục, đấm đá rào lướt tới, coi giặc cũng giống như không; nào sợ hãi thằng Tây phun đạn nhỏ tuổi đạnto, xô củ g vào, liều mình nh chẳng có. Kẻ đâm ngang, người chém ngược, khiến cho mã tào) maní04) hồn kinh; bầy hè trước, lũ(15}ó sau, trối kệ tàu sắt16 tàu đồng súng nổ. Óli ! hầu như lăm lòng nghĩa thọ dùng; đâu biết xác phàm” gấp bỏ.(1) Cơ, Lệ: những loại đơn vị quân đội thời phong kiến. (2) Theo dòng: theo cái dõi phụ vương ông. (3) Diễn binh: luyện tập việc binh.ị mời • mô • cầu tìmà • lúc nàu đã dựng cờ nghĩa, chỉ gh ân tiến công Pháp. Nl từ bỏ nguyện dấn mình vào nghĩa quân. (5). Cậf:lưng. (6). Bao tẩu: bao đựng dao, mã tấu. (7) bầu ngòi: bao đựng dung dịch đạn, ngòi nổ.(8) Tå ột, cực kỳ cứng, núm cho vũ khí.(9) D. Nhiều loại dao lưỡi dài, sắc đẹp bén, o lưng, dùng để làm đốn cây, giết thịt giặc. (10) Nón gõ: nón team của quân nhân ngày xưa. (11). Hoả mai: mỗi team lửa, vật làm bởi vật tinh tế bắt lửa; thường dùng để châm ngòi nổ đến một một số loại súng cổ (súng hoả mai). (12) R – – ܓ — — ܒ — — ܒ ܢܝ (13) Ma tid) (nh ếng Ma-lai-xi-a: }:lính cảnh sá (14) phi ܠ܂ l. – . L. L tuli líp pi la A. (15) Bọn, lũ: chỉ nhiều người, không tồn tại ý khinh thường thị. (16). Có phiên bản chép là tàu thiếc. (17). Xác phàm: xác của con tín đồ trần tục.a- – – – – ..- – – – – – – A – Lolai II- eli rMột chắn chắn sa ngôi trường rằng chữ hạnh”), nào hay da con ngữa bọc thâyo”; trăm năm địa ngục ấy chữ quy(3), nào chờ gươm hùm treo mộto). Đoái sông phải Giuộc, cỏ cây mấy dặm sầu giăng; quan sát chợ trường Bình 5), già trẻ hai hàng luỵ nhỏ. Chẳng phải án giật án gian đày tới, mà vi binh tấn công giặc cho cam tâm; vốn không giữ lại thành giữ luỹ vứt đi, mà hiệu lực thực thi hiện hành theo quân mang đến đáng số(6). Nhưng nghĩ rằng: Tấc đất ngọn rau xanh ơn chúa, tài bồi” cho quốc gia ta; dĩa cơm manh áo nghỉ ngơi đời, mắc mớ chi ông thân phụ nó. Bởi vì ai khiến quan quân khó nhọc, ăn tuyết nằm sương; bởi ai xui đồn luỹ tung tành, xiêu mưa xẻ gió. Sống làm chi theo quân tả đạo’o), quăng vùa hương”, xô bàn độc”), thấy lại thêm buồn; sống làm chỉ ở quân nhân mã tà, chia rượu lạt, gặm bánh mì, nghe càng thêm hổ. Thà thác mà lại đặng câu địch khái(11), về theo tổ phụ(12) cũng Vinh; hơn còn mà chịu đựng chữ đầu Tây, sinh sống với man diff3) rất khổ.(1) Hạnh: may mắn.-gặp may mắn, ai ngờ đã đề xuất hi sinh. O(3) Quy: về ghĩa là — Ti- iết lí đạo Phật, sống là gửi, thác là ễ (sinh kí, tử quy)(4) Gươm hùm treo mộ: theo tích cổ Trung Quốc, một nghĩa sĩ thời Chiến quốc khi bị tiêu diệt đã dặn la-l ܓ ܥܝܢܝ ܫܝ ±aܝ ܓܩas(5) Chợ trường Bình: thuộc bắt buộc Giuộc.(6) Vĩ binh: làm cho lính. Hiệu lực: tại chỗ này hiểu là hết sức l ả câu ý ẳng nên vì mắc tộ4. 12.- 1.1. A. 1 a.(7) Tài bồi: vun đắp, vun trồng. Cả câu ý nói: Tấc đất, ngọn rau hồ hết là ơn vua (bao đời) vun đắp cho giang sơn ta; bát cơm manh áo của ta, mắc mớ gì đến ông phụ thân chúng nó (mà chúng nó chiếm đi).(8) Tả đạo: lãnh đạo Thiên Chúa, nói ܫܶ ܦܝ ܕܝ ܘܝܥ ܢ¬± ܐ ܫ ܢܝ ܢ ܕ — ܕ — ܕ ܢ lược Việt Nam, thực dân tle 4ھ ۔۔۔ 4۔ -۔ھ lơi dung đạo Thiên Chúalar atܢܝ ܥ – ܦ ܢL ܚܐܫ ܐܝ ܧ 6 phân tách A =ls & \ +&\ + – – –۔۔ – A l – A đề nghị đã công ty trương bài xích xích da၀ Thiên Chúa. (9) Vùa hương: bình l — 1-۔ھ– (10). Bàn độc: bàn thờ, (11). Địch khái: thức giấc thần, ý chí phòng kẻ thù. (12) Tổ phụ: ông nội, ở đây chỉ cha ông nói chung. (13). Man di: chỉ thực dân Pháp.Ôi thôi thôi!Chùa Tông Thạnh(} năm canh ưngo) đóng góp lạnh, tấm lòng son nhờ cất hộ lại nhẵn trăng rằm; đồn Lang Sao) một tự khắc đặng trả hờn, tủi phận bội nghĩa trôi theo làn nước đổ4Đau đớn bấy!Mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lắt trong lều; não nuột thay! bà xã yếu chạy kiếm tìm chồng, cơn trơn xế dật dờ5) trước ngõ.Ôi!Một trận sương tan, nghìn năm tiết rỡ6). Binh tướng nó hãy đóng sông Bến Nghé, ai tạo nên sự bốn phía mây đen; ông thân phụ ta còn ở đất Đồng Nai, ai cứu vãn đặng một phường con đỏ”. Thác mà lại trả non sông rồi nợ8), danh thơm đồn sáu thức giấc chúngo) mọi khen; thác nhưng ưng” đình miếu nhằm thờ, tiếng ngay trải muôn đời ai ai cũng mộ. Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc, linh hồn theo góp cơ binh, muôn kiếp nguyện được trả thù kia; sinh sống thờ vua, thác cũng bái vua, lời dụ(}}) dạy đã rành rành, một chữ nóng (12) đủ đền rồng công đó. Nước mắt hero lau chẳng ráo, thương do hai chữ thiên dân; cây hương nghĩa sĩ thắp thêm thơm, cám bởi vì một câu vương thổ03). Hỡi ôi thương thay! . Gồm linh xin hưởng. SS (Theo Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, NXB Văn học Giải phóng, TP. Hồ nước Chí Minh, 1976) (1) miếu Tông Thạnh ản chép là Tôn Thạnh, tê ܀ – L- … — ܼܧ — ܫܶ¬ܐ ܚܫ¬ ± . đã thực hiện làm căn cứ chống giặc. (2) Ung: phải, chịu. ) Đồn L tillang-x Giuộc. (4) Tüi – — z = –rñno – hrn ru1t luui – hori 子 ۔۔۔۔۔۔۔۔ o o(3 o gsa:gọi tắt từ phường binh Pháp đóng góp ở bên đó chợ đề nghị JAG J. A – — (5) Dậ ý nói l . – (6) huyết rỡ: nổi tiếng rạng rỡ. (7) bé đỏ: đứa trẻ con ịnh ròn đñ hỏn