Trăm năm trong cõi người ta

     
(soulcake.vn) - Người việt nam hầu như ai ai cũng biết, cũng thuộc (ít nhất là dăm cha câu) trong Truyện Kiều - tác phẩm danh tiếng của Đại thi hào Nguyễn Du. Đến hiện nay đã có hơn 2 nghìn thư mục nghiên cứu về cửa nhà bất hủ này. Nhưng chắc chắn rằng sẽ còn nhiều công trình liên tiếp tìm hiểu, đào sâu đa số khía cạnh về giá trị vĩnh cửu của nó. “Hiểu làm sao cho đúng?” luôn là thắc mắc đặt ra trong vượt trình mày mò Nguyễn Du và Truyện Kiều. Trong bài này, tôi xin góp vui vài mẩu truyện liên quan.

Bạn đang xem: Trăm năm trong cõi người ta


Bản dịch giờ đồng hồ Nga sản phẩm 'Truyện Kiều' sắp reviews bạn đọc


Tác phẩm “Truyện Kiều" được ấn nguyên bản tiếng nước ta và bạn dạng dịch thơ bằng tiếng Nga sẽ bao gồm thức giới thiệu bạn đọc vào trong ngày 6/11 trên Hà Nội. Đây là vận động thiết thực nhằm hướng tới kỉ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du (1766-2016).
Năm 2015, Viện Hàn lâm công nghệ Xã hội nước ta và ubnd tỉnh tp hà tĩnh đã kết hợp tổ chức Lễ giới thiệu tác phẩm Truyện Kiều, bạn dạng dịch tiếng Nga, vì NXB khoa học Xã hội ấn hành. Truyện Kiều, một kiệt tác của Nguyễn Du đã được dịch ra gần trăng tròn ngữ trên thế giới và đây là phiên bản dịch giờ Nga đầu tiên được lưu hành.
Nhân sự kiện trên, giới dịch thuật và những nhà ngôn từ đã có tranh luận về vấn đề vận động và di chuyển tác phẩm thơ “có một ko hai” của văn học vn này quý phái tiếng quốc tế thế nào cho chuẩn chỉnh xác. Đó là 1 trong những vấn đề đọc hiểu ngôn từ.
Đọc văn xuôi vẫn khó, gọi thơ càng nặng nề hơn. Dịch là thay đổi nội dung ngữ nghĩa từ ngữ điệu này sang ngữ điệu kia. Đó là chuyện thông thường nhất là vào thời đại hội nhập và hòa nhập hiện nay nay. Nhưng dịch làm thế nào cho chính xác, độc nhất là dịch văn phiên bản nghệ thuật thì ai cũng biết là cực kỳ khó. Trong nhiều trường hợp, phiên bản dịch lại biến hóa một “tác phẩm” trọn vẹn khác. Thiệt đúng với cùng một ngạn ngữ quen thuộc của bạn Pháp: Traduire c’ est trahir (Dịch là phản). Dịch Truyện Kiều là 1 trong những ví dụ nhộn nhịp nhất. Bởi vì tác phẩm này của Nguyễn Du viết bằng thơ lục chén (một thể thơ truyền thống của Việt Nam). Ngữ pháp thơ luôn luôn luôn khó chũm bắt. Rộng nữa, Truyện Kiều lại ẩn chứa trong nó một “rừng” điển cố. Bao học mang Hán học tập từ cổ chí kim cũng còn nhầm lẫn, huống hồ người đọc bình thường.
*
Một số bạn dạng dịch "Truyện Kiều" ra giờ đồng hồ nước ngoài. Ảnh có đặc thù minh họa
Và cũng nhân chuyện này, tôi nhớ lại bài xích viết Ngữ pháp Truyện Kiều của Hoàng Tuệ (in vào tập Cuộc sống ở trong ngôn ngữ, NXB thành phầm Mới, 1984). Trong không ít nội dung được nói (về nhiều câu thơ trong Kiều dịch chưa chuẩn chỉnh hoặc dịch ko đúng), Hoàng Tuệ có nói đến việc hiểu với dịch không nên ngay câu thơ đầu tiên của Truyện Kiều: Trăm năm vào cõi fan ta.
Câu này đã được Nguyễn Văn Vĩnh dịch thanh lịch tiếng Pháp là “Cent années, dans cette limite de la vie humaire…”. Nếu mang dịch ngược quay trở lại tiếng Việt tức là “Một trăm năm, trong dòng thời hạn của đời người”. Trong một phiên bản Kiều không giống sang giờ Pháp, Trương Văn Chình cùng Nguyễn Hiến Lê cũng dịch giống như như vậy. Phương pháp hiểu này dựa vào một điển thế Hán văn “văn sinh bách tuế vi kì”, được cắt nghĩa là “Trăm (100) năm, là giới hạn tối đa của đời mộtcon người”.
Người Việt từ xưa đến lúc này vẫn quan niệm như thế, đến “khung” thời gian sống của mỗi cá nhân có ngưỡng là 100 năm (Dĩ nhiên, thực tế số fan thọ đến mức đó (hoặc trên mức đó) vô cùng ít. Theo Đỗ tủ thì thọ cho bảy mươi đã thuộc một số loại “cổ lai hi” rồi). đến nên, ta hay nghe nói: Chúc ráng sống thọ trăm tuổi; ý muốn cho hai chưng bách niên giai lão; Nghe tin cụ nhà “hai năm mươi” (tạ thế) shop chúng tôi có lời chia buồn; Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau/ Chúc nhau trăm tuổi tệ bạc đầu râu (Trần Tế Xương), v.v...
Ở đây, vào câu thơ này, ta bắt buộc hiểu Nguyễn Du sử dụng “trăm năm” theo cách nói dân gian, theo lối hoán dụ. “Trăm”, “nghìn”, hay “vạn” (ví dụ, trong các cấu tạo như “Trăm dâu đổ đầu tằm”, “Trăm kẻ bán, vạn tín đồ mua”, “Trăm năm bia đá thì mòn/ nghìn năm bia mồm hãy còn trơ trơ”,…) chỉ là giải pháp nói phỏng chừng, mang ý nghĩa ước lệ. Nó hoàn toàn không đồng bộ với số đếm 100 (một trăm), 1.000 (một nghìn) tốt 10.000 (một vạn). “Trăm năm”, nghĩa khái quát, được dùng để chỉ tương đối nhiều năm, cạnh tranh đo đếm chính xác. Theo Hoàng Tuệ thì “trăm năm hàm nghĩa một thời gian dài vô vàn và hoàn toàn có thể hiểu là “từ xưa tới nay”.
*

Còn trường đoản cú “cõi”, bao gồm một nghĩa được dùng làm chỉ “khoảng to lớn thuộc phạm vi mãi mãi của cái gì đó”. “Cõi fan ta” như vậy sẽ tiến hành hiểu là “cõi nhân gian” nói bình thường của con fan (chỉ ko gian), chứ chưa hẳn là “cõi đời” (chỉ thời gian, được số lượng giới hạn là trăm tuổi).

Xem thêm: Giáo Án Giải Toán Có Lời Văn Lớp 1 Bài: Giải Toán Có Lời Văn


Điều không thể tinh được thú vị là, sau khoản thời gian so sánh hàng loạt các bản dịch Truyện Kiều sang trọng tiếng Pháp, fan dịch đạt nhất, bội phản ánh trung thành nhất dụng ý mô tả của Nguyễn Du chưa hẳn là các nhà dịch thuật vn mà lại là 1 trong dịch giả bạn Pháp, tên là Abel des Michels. Ông đang dịch câu thơ “Trăm năm trong cõi bạn ta” sang tiếng Pháp là “De tout temps, parmi les hommes”. Dịch ngược quay trở về là “Xưa nay thân cõi người”. Ông đã vứt chữ “trăm năm” nhằm thay bởi “xưa nay”. Biện pháp hiểu này (theo các nhà ngữ điệu và dịch thuật) về cơ phiên bản là trọn vẹn phản ánh đúng ý diễn tả của Nguyễn Du trong Truyện Kiều.
Đây là nhì câu trong khúc đối đáp thân Thúy Kiều và Kim Trọng vào một đêm nữ Kiều tâm sự cùng tình nhân trong sân vườn Thúy: Trong khi chắp cánh ngay thức thì cành/ nhưng mà lòng rẻ rúng đã dành một bên. Trong nhị câu thơ trên, gồm thành ngữ “chắp cánh liền cành” được sử dụng theo một tích cổ đó.
Chắp cánh tức khắc cành, phát âm rộng ra là “chim lẹo cánh thuộc bay, cây kết ngay tức thì cành cùng sống”. Về từ lẹo cánh, theo sách Nhĩ Nhã thì sinh sống phía Bắc trung hoa xưa bao gồm loài chim kiêm kiêm (giống như chim le le), lông màu xanh. Chủng loại chim này chỉ bao gồm một mắt. ý muốn bay thì hai nhỏ trống mái cần cùng chắp cánh với nhau new bay được.
*

Còn về từ liền cành thì sự tích li kì hơn. Đó là mẩu chuyện của nữ Tức Thị, có chồng là Hàn Phùng, bạn nước Tống (thời Chiến Quốc, 479-229 TCN). Bởi ham mê sắc đẹp của Tức Thị, nên vua Tống (tên là Yển) quyết tâm chiếm đoạt nàng. Vua sai người bắt chị em Tức về cung, lại đem lời ngọt nhạt dụ dỗ. Mà lại uy quyền của vua cũng không khuất phục được nàng. Tức Thị lên lầu gieo mình xuống khu đất chết. Trong bạn nàng, gồm một bức thư tốt mệnh, với mong ước khi bị tiêu diệt được chôn phổ biến với ông chồng mình. Vua Tống tức giận, sai bạn chôn nhị mộ bí quyết xa nhau. Chỉ với sau một tuần, bỗng nhiên từ nhì ngôi chiêu mộ mọc lên nhị cây văn tử. Cành lá của nhì cây nọ lớn, dài khôn xiết nhanh, trườn lan tới với quấn quýt cùng với nhau ko rời. Dân gian hotline đó là cây tương tư tình nghĩa.
Như vậy, thành ngữ chắp cánh tức thì cành có hàm ý nói về việc thủy chung, gắn bó của bà xã chồng, dù chết cũng không rời vứt nhau.
Đọc Truyện Kiều, hẳn mọi bạn còn ghi nhớ một nhân vật gây ấn tượng với người đọc nhiều về mẫu thiết kế và tính cách. Nhân vật “đội trời sút đất ở đời” này đó là Từ Hải. Ông đã có Nguyễn Du diễn tả rất “hùng tráng”: Râu hùm, hàm én, mi ngài/ Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao/ Đường mặt đường một đấng anh hào/ Côn quyền rộng sức lược thao gồm tài.
Sau Kiều mắc lừa hồ nước Tôn Hiến, xui từ bỏ Hải quy thuận triều đình... Tự Hải đã “bất ý chẳng ngờ”, với “hùm thiêng khi đã sa cơ cũng hèn”, ông đã trở nên tên đạn bắn chết. Nhưng chết rồi cơ mà thân xác Từ không chịu bửa xuống, vẫn “Nhơn nhơn còn đứng chôn chân giữa vòng”, “Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng dời”.
Khí phách của từ bỏ Hải thật xứng đáng khâm phục. Biểu tượng “chết đứng” - một cái chết bất khuất, hiên ngang của từ Hải - được fan đời sau vinh danh và đi vào kho báu thành ngữ giờ Việt. Qua năm tháng, nghĩa của thành ngữ này dùng để chỉ ai kia “bất ngờ chịu một cú sốc, đến nỗi đờ bạn ra, đứng sững sờ, không hề biết bội nghịch ứng gì trước một ảnh hưởng đột ngột”. Ví dụ: Cô ta nhấn tin sét đánh, há mồm đứng yên “chết đứng như trường đoản cú Hải”.

Xem thêm: Top 10 Kiểu Tóc Lính Thủy Đánh Bộ Mỹ, 23 Kiểu Tóc Lính Thủy Đánh Bộ/ Buzz Cut


Để kết thúc, tôi xin dẫn lại câu nói của học đưa Cao Xuân Hạo khi ông nói tới kinh nghiệm dịch tác phẩm văn học: “Dịch đúng chuẩn từng từ một rồi cùng lại theo cấu trúc cú pháp đang có, chính là cách tốt nhất có thể để tiến cho tới dịch sai hoàn toàn”.