Sự Khốn Cùng Của Triết Học

     

Các MácSự khốn cùng của triết học Chương hai: hết sức hình học của khoa tởm tế chínhtrị

Phương pháp

Nhận xét thứ nhất
Nhận xét thứ hai
Nhận xét thứ ba
Nhận xét thứ tư
Nhận xét thứ năm
Nhận xét thứ sáu
Nhận xét thứ bảy và cuối thuộc

Bâygiờ, cửa hàng chúng tôi hiện đang ở giữa nướcĐức! chúng tôi sắp phải nói về phép siêu hình màvẫn cứ nói về khoa tởm tế bao gồm trị. Cùng cònđiều này nữa, cửa hàng chúng tôi chỉ làm mẫu việc làđi theo những "mâu thuẫn" của ông Proudhonthôi. Thời gian nãy, ông ta buộc chúng tôi phải nói tiếng Anh,buộc bản thân chúng tôi phải trở thành ngườiAnh trên một mức độ nào đó. Bây giờ thì sânkhấu vậy đổi rồi. ông Proudhon đưa chúng tôivào đất nước quan tâm của công ty chúng tôi và buộcchúng tôi phải bất đắc dĩ lấy trởlại tư giải pháp người Đức của chúng tôi.

Nếungười Anh biến con người thành những cáimũ thì người Đức lại biến nhữngcái mũ thành những ý niệm. Người Anh, đó làRicardo, chủ ngân hàng phong phú và đơn vị kinh tế học xuấtsắc; người Đức, đó là Hegel, giáo sư bìnhthường dạy triết học ở trườngĐại học Béc-lin.

Bạn đang xem: Sự khốn cùng của triết học

Lu-i XV, ông vua chăm chế cuối cùng, đại biểu chosự suy vi của vương triều Pháp, đãtuyển một người thầy thuốc, trướckia là nhà kinh tế học đầu tiên củanước Pháp, để phục vụ bản thân mình.Người thầy thuốc ấy, công ty kinh tế họcấy, đại biểu đến thắng lợi sắptới với chắc chắn của giai cấp tư sảnPháp. Chưng sĩ Quesnay đã tạo nên khoa ghê tế chính trịtrở thành một khoa học; ông ta đã bắt tắt khoakinh tế chính trị lại trong "Biểu ghê tế" nổi tiếng của ông. Ngoại trừ một nghìn lẻmột lời bình luận đã được xuấtbản nói về chiếc biểu ấy ra, bọn họ còn thấy cómột lời bình luận của bản thân bác bỏ sĩ.Đó là "Phân tích Biểu kinh tế", bao gồm kèm theo"bảy nhận xét quan trọng".

ông Proudhon là một bác sĩ Quesnay khác. Đó là Quesnay củaphép hết sức hình của khoa gớm tế chủ yếu trị.

Thế mà, theo Hegel thì phép vô cùng hình, tức là toàn bộ triếthọc nói chung, đều được thâu tóm thànhphương pháp. Vậy chúng ta phải tìm giải pháp làm sáng tỏphương pháp của ông Proudhon, một phương phápít ra cũng tối mù mù như "Biểu gớm tế"vậy. Chính vì lẽ đó nên chúng tôi đưa ra bảynhận xét không nhiều nhiều quan trọng. Nếu bác sĩ Proudhonkhông vừa lòng với những nhận xét của bọn chúng tôi,thì xin ông ta hãy nhận lấy vai trò của linh mụcBô-đô cùng tự làm cho lấy việc "giải thíchphương pháp khôn cùng hình - tởm tế học"<1>.

Nhận xét thứ nhất

"Chúng tôi quyết ko đưa ramột lịch sử theo trật tự của thờigian, nhưng là theo trật tự của những ý niệm.Những giai đoạn kinh tế tuyệt phạm trù ghê tếbiểu hiện ra lúc thì đồng thời, lúc thìđảo ngược. Nhưng những học thuyếtkinh tế không do thế mà không có cái trật tự lô-gíchcủa chúng và chuỗi của bọn chúng trong lý tính: cửa hàng chúng tôi hyvọng rằng thiết yếu trật tự ấy là cái mà bọn chúng tôiđã phạt hiện ra được"

(Proudhon, t.I. Tr.145 cùng 146).

Xem thêm: Gợi Ý Các Kiểu Tóc Cho Nữ Bị Hói 2 Bên Trán Phải Khắc Phục Như Thế Nào?

Chắchẳn là ông Proudhon muốn khiến cho người Pháp sợ hãibằng bí quyết ném vào mặt họ những câu nói kiểugần như của Hegel. Vậy bọn họ phải nóiđến hai người, trước hết là ôngProudhon, rồi đến Hegel. ông Proudhon không giống những nhàkinh tế học khác như thế nào? Còn Hegel, ông ta đãđóng sứ mệnh gì vào khoa ghê tế thiết yếu trị của ôngProudhon?

Các công ty kinh tế học diễn đạt những quan liêu hệsản xuất tư sản, sự phân công lao động,tín dụng, tiền tệ v.v., như là những phạmtrù cố định, không cụ đổi, vĩnh cửu.ông Proudhon, đứng trước những phạm trùđã hình thành hoàn thành xuôi ấy, muốn giải thích cho việc đó tahiểu sự hình thành, sự gây ra của tất cảnhững phạm trù, nguyên lý, quy luật, ý niệm, tưtưởng ấy.

Cácnhà kinh tế học giải thích hợp cho bọn họ hiểu rằngngười ta sản xuất trong những quan liêu hệ cósẵn ấy như thế nào, nhưng điều màhọ ko giải thích cho việc đó ta, đó là những quanhệ ấy đã nảy sinh ra như thế nào, nghĩalà ko giải yêu thích cho chúng ta hiểu sự vậnđộng lịch sử đã tạo nên chúng nảy sinh ra. Vìông Proudhon đã coi những quan lại hệ ấy là nhữngnguyên lý, những phạm trù, những tư tưởngtrừu tượng, đề xuất ông ta chỉ còn cần sắpxếp lại trật tự của những tưtưởng ấy, những tư tưởng đãđược sắp xếp theo thứ tự chữ cáiở phần cuối của bất cứ cuốn sách kinhtế chính trị nào. Những tài liệu của các nhà kinhtế học, đó là đời sống hoạtđộng và năng động của chủng loại người;còn những tài liệu của ông Proudhon, đó là nhữnggiáo lý của những nhà kinh tế học. Nhưng khingười ta không tuân theo dõi sự vận độnglịch sử của những quan hệ sản xuất -mà những phạm trù chẳng qua cũng chỉ là biểuhiện lý luận của những quan liêu hệ ấy, - khingười ta muốn thấy những phạm trù ấychỉ là những ý niệm, những tư tưởngtự phát, độc lập đối với nhữngquan hệ hiện thực nhưng mà thôi, thì nhất địnhngười ta phải coi sự vận động củalý tính thuần túy là nguồn gốc của những tưtưởng ấy. Lý tính thuần túy, vĩnh cửu, phinhân giải pháp làm nảy sinh ra những tư tưởng ấynhư thế nào? Nó dùng cách gì để sản sinh ranhững tư tưởng ấy?

Nếuchúng ta dũng cảm như ông Proudhon về mặt chủnghĩa Hegel thì chúng ta sẽ nói rằng: lý tính, tự nó,khác với bản thân nó. Như vậy nghĩa là gì?Nghĩa là ở bên ngoài nó, lý tính phi nhân cách không có địabàn, bên trên đó nó tất cả thể tự đề ra, cũng không cókhách thể mà nó tất cả thể tự đối lập lại,cũng không tồn tại chủ thể nhưng nó bao gồm thể kết hợp với,cho vì thế nó bắt buộc phải lộn nhào bằng cáchtự đề ra, tự đối lập với kếthợp - sự đề ra, sự đối lập,sự kết hợp. Nói theo tiếng Hy Lạp thì đó là:chính đề, phản đề cùng hợp đề. Cònvới những người không hiểu ngôn ngữcủa Hegel, chúng ta sẽ nói với họ dòng công thứcbí tích này: khẳng định, phủ định vàphủ định của phủ định. Hiểungầm là như thế đấy. Cố nhiên đó khôngphải là ngôn ngữ vày Thái thần bí, xin ông Proudhonđừng phật ý: nhưng đó là tiếng nói củacái lý tính thuần túy nhất, bóc tách khỏi cá nhân. Đánglẽ là cá thể thông thường với bí quyết nói thôngthường và biện pháp nghĩ thông thường của nó thìchúng ta lại chẳng tất cả cái gì khác, quanh đó cái giải pháp thôngthường trọn vẹn thuần túy, không có cá thể ấy.

Cógì là lạ, lúc mọi sự vật, đượctrừu tượng đến cùng - bởi vì có sựtrừu tượng, chứ không tồn tại sự phân tích -đều biểu hiện dưới hình thức phạmtrù lô-gích? tất cả gì là lạ, lúc người ta vứt bỏdần dần tất cả những gì tạo yêu cầu tính cábiệt của một ngôi nhà, lúc người ta không xétđến những vật liệu làm nên ngôi bên ấy,đến hình thức đặc biệt của ngôi nhàấy thì cuối cùng người ta chỉ còn lạimột vật thể cơ mà thôi, - lúc người ta không xétđến những giới hạn của vật thểấy thì rút cục người ta chỉ còn lạimột không khí mà thôi, - lúc người ta không xétđến kích thước của không khí ấy thìcuối thuộc người ta chỉ còn lại sốlượng hoàn toàn thuần túy, phạm trù lô-gích vềlượng mà thôi? Nếu gạt bỏ như vậykhỏi mọi vật thể tất cả những cáiđược coi là những ngẫu nhiên, tất cả linh hồn haykhông có linh hồn, người tốt vật thể, thì bọn chúng tacó lý khi nói rằng nếu cứ trừu tượngđến cùng thì người ta sẽ đi đếnchỗ có được những phạm trù lô-gích, vớitư cách là thực thể. Như vậy, những công ty siêuhình, lúc tiến hành trừu tượng hóa, đềutưởng là bản thân tiến hành phân tích, cùng họ càng táchrời khỏi đối tượng thì họ lạitưởng rằng mình càng đến gần đốitượng đến mức là thâm nhậpđược vào đối tượng,- những đơn vị siêuhình ấy, về phía họ, cũng bao gồm lý lúc nói rằngnhững sự vật ở trên đời này đềulà những hình thêu trên chiếc mảnh vải những phạmtrù lô-gích. Đó đó là điểm phân biệt bên triếthọc với tín đồ đạo Cơ Đốc.Tín đồ đạo Cơ Đốc chỉ biết cómột sự hiện thân của Logos , bất chấpcả lô-gích; nhà triết học thì tất cả vô số sựhiện thân. Nếu như tất cả đồ vật gi tồntại, tất cả vật gì sống bên trên mặt đấtvà dưới nước có thể thông qua khái niệmtrừu tượng nhưng mà được quy thành mộtphạm trù lô-gích, nếu như theo cách đó, toàn bộthế giới hiện thực có thể chìm ngập trongthế giới của những khái niệm trừutượng, trong thế giới của những phạmtrù lô-gích, thì điều đó tất cả gì là đáng ngạc nhiên?Tất cả những vật gì tồn tại, tất cảnhững vật gì sống bên trên mặt đất và dướinước, chỉ tồn tại được, chỉsống được bởi một sự vận độngnào đó. Chẳng hạn, sự vận độngcủa lịch sử sản hiện ra những quan lại hệ xãhội, sự vận động của công nghiệp chochúng ta những sản phẩm công nghiệp v.v.., v.v..

Cũngnhư trải qua khái niệm trừu tượng, chúng tasẽ biến mọi sự vật thành phạm trù lô-gích,chúng ta chỉ cần gạt bỏ mọi tính chấtđặc biệt của những sự vậnđộng khác nhau, là đi đến sự vậnđộng ở trạng thái trừu tượng,đến sự vận động thuần túy hìnhthức, đến công thức lô-gích thuần túy củasự vận động. Nếu người ta thấyrằng những phạm trù lô-gích là thực thể củamọi sự vật thì người ta cũng dễ dàngtưởng rằng dòng công thức lô-gích của sựvận động là phương pháp tuyệtđối , một phương pháp không nhữnggiải ưng ý mọi sự vật, nhưng còn bao quát cả sựvận động của sự vật nữa.

Đólà mẫu phương pháp tuyệt đối mà Hegel đã nóinhư sau:

"Phương pháp là sức mạnhtuyệt đối, duy nhất, tối cao, hết sức tận,không một vật nào có thể cưỡng lạinổi; đó là xu thế của lý tính đi đếnchỗ nhận thấy bản thân bản thân ở vào mọisự vật"

("Lô-gích học", t.III60)

Vìmọi sự vật đều được quy thànhphạm trù lô-gích, cùng mọi vận động, mọi hànhvi sản xuất đều được quy thànhphương pháp, thì kết quả đương nhiênsẽ là toàn bộ sản phẩm và sản xuất, toànbộ vật phẩm cùng vận động, đềuđược quy thành một phép khôn cùng hình ứng dụng.Điều nhưng Hegel đã có tác dụng đối với tôn giáo, pháp luật,v.v., thì ông Proudhon cũng tìm bí quyết thực hiện đốivới khoa tởm tế bao gồm trị. Vậy, mẫu phươngpháp tuyệt đối ấy là mẫu gì? Là sự trừutượng hoá sự vận động. Sự trừutượng hóa sự vận động là dòng gì? Là sựvận động ở trạng thái trừu tượng.Sự vận động ở trạng thái trừutượng là chiếc gì? Là công thức lô-gích thuần túycủa sự vận động xuất xắc là sự vậnđộng của lý tính thuần túy. Sự vậnđộng của lý tính thuần túy là chiếc gì? Là tựgiả định, tự đối lập, tựkết hợp, là tự công thức hóa thành chính đề,phản đề, hợp đề, hay còn là một tựkhẳng định, tự phủ định, phủđịnh cái phủ định của mình.

Lýtính làm cho như thế làm sao để tự khẳngđịnh, để tự giả định thànhphạm trù xác định? Đó là việc của bảnthân lý tính với những người tán dương lý tính.

Nhưngmột lúc lý tính đã đạt đến chỗ tựđề ra thành bao gồm đề, thì thiết yếu đề ấy,tư tưởng ấy, đối lập với bảnthân nó, sẽ bóc tách đôi thành nhì tư tưởng mâu thuẫnnhau, - loại khẳng định và mẫu phủ định,"cái có" và "cái không". Sự đấu tranhgiữa nhì yếu tố đối chống ấy, - haiyếu tố này tổng quan trong phản đề, - là sựvận động biện chứng. "Cái có" trởthành "không", "cái không" trở thành "có","cái có" trở thành "vừa tất cả vừa không","cái không" trở thành "vừa ko vừa có";như vậy những chiếc mâu thuẫn cân bằng lẫnnhau, trung hòa - nhân chính lẫn nhau, có tác dụng tê liệt lẫn nhau. Sự dunghợp của nhì tư tưởng mâu thuẫn ấy làmthành một tư tưởng mới - hợp đềcủa nhị tư tưởng mâu thuẫn ấy. Tưtưởng mới này lại tách đôi thành nhì tưtưởng mâu thuẫn, rồi nhị tư tưởng nàylại dung hợp với nhau thành một hợp đềmới. Quy trình nảy sinh ấy làm nảy ra đời mộtnhóm tư tưởng. Nhóm tư tưởng này đi theocũng một quá trình vận động biện chứnggiống như vận động biện chứng củamột phạm trù giản đơn, với phản đềcủa nhóm đó là một đội mâu thuẫn với nó. Từhai đội tư tưởng ấy nảy ra đời một nhómtư tưởng mới - hợp đề của hai nhómấy.

Từsự vận động biện chứng của cácphạm trù giản đơn nảy có mặt nhóm, cũnggiống như vậy, từ sự vận độngbiện chứng của những nhóm cũng nảy sinh rachuỗi, cùng từ sự vận động biệnchứng của các chuỗi cũng nảy xuất hiện toàn bộhệ thống. ứng dụng phương pháp ấy vàonhững phạm trù của khoa ghê tế chính trị, tasẽ bao gồm lô-gích với phép hết sức hình của khoa kinh tế chínhtrị, hay nói phương pháp khác, ta sẽ tất cả những phạm trù kinhtế mà lại ai cũng biết, nhưng được diễnđạt bằng một ngôn ngữ ít ngườibiết, khiến cho những phạm trù gớm tế ấycó vẻ như là mới nảy nở ra một trong cáiđầu lý tính thuần túy, đến nỗi nhưng mà nhữngphạm trù ấy hình như là đẻ ra nhau, ràng buộclẫn nhau và xoắn xuýt với nhau, chỉ bởi tác dụngcủa sự vận động biện chứng mà thôi.Xin bạn đọc đừng bao gồm sợ phép hết sức hìnhđó, với tất cả chiếc giàn giáo của nó gồmnhững phạm trù, những nhóm, những chuỗi vànhững hệ thống. Mặc dù ông Proudhon cố lấyhơi lấy sức để trèo lên tới đỉnhcao của hệ thống những mâu thuẫn,nhưng ông ta chưa bao giờ tất cả thể vượt lên quáhai bậc thang giản đơn đầu tiên là chínhđề cùng phản đề và hơn nữa ông tacũng chỉ mới trèo lên nhì bậc thang ấy bao gồm hailần, và trong hai lần đó thì một lần ông tabị ngã bổ ngửa ra.

Chínhvì thế cho nên mãi đến bây giờ, công ty chúng tôi chỉtrình bày phép biện chứng của Hegel mà lại thôi. Sau này, chúngta sẽ thấy ông Proudhon đã thành công trong việc bópphép biện chứng của Hegel đến nhỏ đếnnhững kích thước nhỏ hẹp nhất nhưthế nào. Chẳng hạn, đối với Hegel, tấtcả những đồ vật gi đã diễn ra cùng còn đang diễnra trên thế gian thì đó là cái đang diễn ra vào sựsuy lý của bản thân ông ta. Vì đó, triết họccủa lịch sử chỉ còn là lịch sử củatriết học - của triết học của bảnthân ông ta nhưng thôi. Không còn tồn tại "lịch sử theo trật tựthời gian" nữa, chỉ tất cả "trật tựcủa những ý niệm vào lý tính" nhưng mà thôi. ông tatưởng xây dựng thế giới bằng sựvận động của tư tưởng, kì thực ôngta chỉ xây dựng lại một cách có hệ thống vàsắp đặt lại, theo phương pháp tuyệtđối, những tư tưởng đã có trongđầu óc của mọi người cơ mà thôi.

Nhận xét thứ hai

Nhữngphạm trù tởm tế chỉ là những biểu hiện lýluận, những sự trừu tượng hóa củanhững quan liêu hệ sản xuất của buôn bản hội mà lại thôi.ông Proudhon, với tư biện pháp là công ty triết học chân chính,đã lộn trái các sự vật, đề nghị thấy những quanhệ hiện thực chỉ là những sự hiệnthân của những nguyên tắc ấy, những phạm trùấy, những phạm trù, những nguyên lý vẫn thiu thiungủ - ông Proudhon - bên triết học còn nói với chúng tanhư vậy - ở trong tâm địa "lý tính phi nhân biện pháp củaloài người".

ôngProudhon - bên kinh tế học đã hiểu rất rõrằng người ta làm ra da, vải, những thứ lụa,trong phạm vi những quan hệ sản xuất nhấtđịnh. Nhưng điều nhưng mà ông ta đã ko hiểu,đó là những quan tiền hệ xã hội nhất địnhấy cũng vì chưng người ta sản sinh ra, giốngnhư vải, lanh, v.v., vậy. Những quan hệ xãhội đều gắn liền mật thiết vớinhững lực lượng sản xuất. Do có đượcnhững lực lượng sản xuất mới, loàingười rứa đổi phương thức sảnxuất của mình, và bởi vì thay đổi phươngthức sản xuất, biện pháp kiếm sống của mình,loài người cố kỉnh đổi tất cả những quanhệ làng mạc hội của mình. Loại cối xay xoay bằng tayđưa lại buôn bản hội gồm lãnh chúa, dòng cối xay chạybằng hơi nước đưa lại thôn hội bao gồm nhàtư bản công nghiệp.

Chínhnhững người thiết lập cần những quanhệ làng mạc hội phù hợp với năng lực sảnxuất vật chất của họ, cũng là nhữngngười sản sinh ra những nguyên lý, những ýniệm, những phạm trù phù hợp với những quanhệ xóm hội của họ. Vì thế những ý niệmấy, những phạm trù ấy cũng ít bao gồm tính chấtvĩnh cửu, như những quan hệ mà bọn chúng biểuthị vậy. Bọn chúng là những sản phẩm với tínhchất lịch sử cùng nhất thời.

Cómột sự vận động tăng lên ko ngừngtrong những lực lượng sản xuất, mộtsự vận động phá hoại không ngừng trongnhững quan lại hệ buôn bản hội, một sự vậnđộng xuất hiện không ngừng trong những ý niệm;chỉ có sự trừu tượng hóa của vậnđộng là ko vận động nhưng thôi - "morsimmortalis" <2>

Nhận xét thứ ba

Nhữngquan hệ sản xuất của bất cứ buôn bản hộinào cũng họp thành một thể thống nhất. ôngProudhon coi mỗi quan tiền hệ ghê tế là một giaiđoạn làng mạc hội, giai đoạn này đẻ ra giaiđoạn kia, giai đoạn này là kết quả củagiai đoạn tê như phản đề là kếtquả của bao gồm đề, và trong trật tự lô-gíchcủa chúng, những giai đoạn buôn bản hội ấythực hiện lý tính phi nhân cách của loài người.

Mặtkém duy nhất của phương pháp ấy, đó là khinghiên cứu chỉ một giai đoạn làm sao đó vào cácgiai đoạn ấy, ông Proudhon không thể giải thíchđược nó, nếu không viện đến tấtcả những quan liêu hệ không giống của thôn hội, nhưng ôngta lại chưa khiến cho sự vận động biệnchứng của ông ta sản hình thành những quan tiền hệ saunày. Sau đó, lúc ông Proudhon, nhờ lý tính thuần túy,chuyển quý phái việc sản có mặt những giai đoạnkhác thì ông lại làm như thể những giai đoạnkhác ấy là những đứa trẻ mới đẻ,ông ta quên rằng những giai đoạn không giống ấy cũngcó thuộc một tuổi với giai đoạn thứnhất.

Chẳnghạn, để đi đến cấu thành phải giátrị, cấu thành nhưng ông ta xem như là cơ sở củatất cả những sự tiến triển kinh tế,ông ta không thể bỏ qua được sự cắt cử laođộng, sự cạnh tranh, v.v.. Thế nhưng,những quan hệ ấy còn trọn vẹn chưa tồn tạitrong loại chuỗi, vào lý tính của ông Proudhon,trong chiếc trật tự lô-gích.

Khidựng lên cái giàn dáo của một hệ thống tưtưởng, bằng những phạm trù của khoa kinhtế thiết yếu trị, người ta cắt rời nhữngbộ phận của hệ thống làng hội ra. Tất cả baonhiêu bộ phận khác nhau của làng mạc hội, thìngười ta đem đổi thành bấy nhiêu xóm hộiriêng biệt, buôn bản hội này nảy sinh ra sau buôn bản hội khác.Thực vậy, làm thế nào nhưng mà chỉ riêng biệt công thứclô-gích của vận động, của thứ tự,của thời gian, lại bao gồm thể giải thíchđược cơ thể của làng mạc hội, trong đótất cả những quan hệ thuộc tồn tạiđồng thời cùng ủng hộ lẫn nhau?

Nhận xét thứtư

Bâygiờ, bọn họ hãy xem khi ông Proudhon ứng dụng phépbiện chứng của Hegel vào khoa khiếp tế chính trị,ông ta đã sửa đổi phép biện chứng ấynhư thế nào? Đối với ông ta, ông Proudhon, thìbất cứ phạm trù tởm tế làm sao cũng có hai mặt,một mặt tốt, một mặt xấu. ông ta coi xétcác phạm trù như người tiểu tư sản xemxét những vĩ nhân của lịch sử: Napoléon làmột vĩ nhân: ông ta đã có tác dụng nhiều việc tốt,nhưng ông ta cũng đã làm cho nhiều việc xấu.

Đốivới ông Proudhon, mặt tốt với mặt xấu,lợi với hại, đều nhập cục lại,họp thành mâu thuẫn vốn bao gồm trong mỗi phạm trùkinh tế. Vấn đề giải quyết: giữ lại mặttốt và loại bỏ mặt xấu.

Chếđộ nô lệ là mộtphạm trù gớm tế như mọi phạm trù khác. Vậythì nó cũng có hai mặt của nó. Hãy để mặtxấu đấy và bọn họ hãy nói đến mặt tốtcủa chế độ nô lệ. Dĩ nhiên là chỉ nóiđến chế độ nô lệ trực tiếp,chế độ nô lệ của người da đenở Xu-ri-nam, ở Bra-xin, ở những bang miền Namcủa Bắc Mỹ.

Chếđộ nô lệ trực tiếp là cơ sở củacông nghiệp của giai cấp tư sản, cũnggiống như sản phẩm móc, tín dụng, v.v.. Không có chếđộ nô lệ thì không tồn tại bông; không tồn tại bông thì không có côngnghiệp hiện đại. Chủ yếu chế độ nôlệ đã làm cho những thuộc địa có mức giá trịcủa chúng, chính các thuộc địa đã tạo rathương mại của thế giới, chínhthương mại của thế giới là điềukiện cần thiết của đại công nghiệp.Cho đề nghị chế độ nô lệ là một phạm trù kinhtế quan lại trọng bậc nhất.

Khôngcó chế độ nô lệ thì Bắc Mỹ, xứsở tiến bộ nhất, sẽ biến thành xứsở của chế độ gia trưởng. Hãy xóaBắc Mỹ bên trên bản đồ thế giới đi,người ta sẽ thấy trạng thái vô chủ yếu phủ,sự suy sụp hoàn toàn của thương mạihiện đại và của văn minh hiện đại.Xoá bỏ chế độ nô lệ tất cả nghĩa là xóa bỏBắc Mỹ bên trên bản đồ các dân tộc<1> .

Chonên, chế độ nô lệ, bởi vì nó là một phạm trùkinh tế, đã luôn luôn luôn tồn tại trong các thiếtchế của các dân tộc. Những dân tộc hiệnđại chỉ biết ngây ngô trang chế độ nôlệ trong nước họ nhưng mà thôi, nhưng họ đã ápđặt chế độ nô lệ ko chút dại trang chothế giới mới.

ôngProudhon đã làm cho như thế nào để cứu chếđộ nô lệ? ông ta sẽ đặt vấnđề: giữ lại mặt tốt của phạm trùkinh tế ấy, loại bỏ mặt xấu của nó. Hegel không tồn tại vấn đề để đặt ra. ôngấy chỉ bao gồm phép biện chứng. ông Proudhon chỉ cóngôn ngữ của phép biện chứng của Hegel nhưng mà thôi.Vận động biện chứng của ông ta, chinh làsự phân biệt một biện pháp giáo điều mặttốt với mặt xấu. Bọn họ hãy tạm coi bản thân ông Proudhon là một phạmtrù. Chúng ta hãy xét mặt tốt với mặt xấu của ôngta, mặt hơn và mặt hèn của ông ta.

Nếunhư ông ta bao gồm mặt hơn Hegel ở chỗ là đềra những vấn đề cơ mà ông ta tự giành riêng cho mìnhquyền giải quyết vì lợi ích cao nhất củaloài người, thì ông ta lại tất cả mặt kém là lúc phảisản sinh ra, bằng công việc sản sinh biệnchứng, một phạm trù mới thì ông ta lại mắccái chứng mất năng lực sản sinh. Chiếc cấuthành bản chất của sự vận độngbiện chứng, đó là sự cùng mọi người trong nhà tồn tạicủa nhị mặt mâu thuẫn, sự đấu tranh giữahai mặt ấy và sự dung hợp của nhì mặtấy thành một phạm trù mới. Chỉ vớiviệc tự đề ra cho chính mình vấn đềloại bỏ mặt xấu, người ta cũng đãchặn đứng sự vận động biệnchứng rồi. Ko phải là phạm trù đang tựđề ra với tự đối lập với bản thânnó, vì bản chất mâu thuẫn của nó, mà đó là ôngProudhon đang xúc động, vùng vẫy, giãy giụagiữa nhì mặt của phạm trù. Bị hãm nhưvậy vào một nhỏ đường cụt nhưng mà ông ta khólòng bay ra khỏi bằng những thủ đoạnhợp pháp, ông Proudhon liền gắng sức một cáchtuyệt vọng nhảy thẳng một bướcđến một phạm trù mới. Bao gồm bấy giờ làlúc mà chiếc chuỗi vào lý tính lộ ra trước conmắt ngạc nhiên của ông ta.

ôngta vớ lấy loại phạm trù nhưng ông ta bắt gặptrước hết với ông ta tuì tiện gán mang đến nó cáiđặc tính là chữa được những mặtkém của phạm trù cần phải khiến cho trong sạch.Như vậy, nếu cứ tin vào ông Proudhon thì thuế máchữa được những mặt kém củađộc quyền; cán cân thương mại chữađược những mặt kém của thuế má;quyền sở hữu ruộng đất chữađược những mặt nhát của tín dụng.

Bằngcách chăm chú như vậy những phạm trù khiếp tế, xemxét dần dần từ dòng nọ đến mẫu kia,từng chiếc một, với bằng biện pháp lấy phạm trù này có tác dụng thuốcgiải độc mang đến phạm trù kia, ông Proudhon điđến chỗ tạo ra được, bằng cáimớ hỗn hợp những mâu thuẫn cùng thuốcgiải độc cho những mâu thuẫn ấy, haitập đầy mâu thuẫn nhưng ông ta gọi một cáchđúng đắn là: "Hệ thống những mâuthuẫn ghê tế".

Nhận xét thứ năm

"Trong lý tính tuyệt đối, tấtcả những ý niệm ấy... đều là giảnđơn với phổ biến như nhau... Thật ra, chỉcó bằng một thứ giàn dáo dựng bằng những ýniệm của chúng ta thì họ mới đạtđược tới khoa học. Thế nhưng chân lýtự nó là độc lập đối với nhữnghình tượng biện chứng đó với không vướngvào những trò ảo thuật của trí tuệ củachúng ta"

(Proudhon,t.II,tr.97)

Thếlà bỗng nhiên, bằng một bước ngoặt nhưng mà bâygiờ bọn họ biết được túng mật rồi, phépsiêu hình của khoa ghê tế chủ yếu trị đã trở thànhmột ảo tưởng! Chưa bao giờ ông Proudhonđã nói đúng đến như thế. Đươngnhiên, khi mà toàn bộ quy trình vận động biệnchứng được quy thành giải pháp làm giản đơn làđối lập chiếc tốt với mẫu xấu, làđề ra những vấn đề nhằm loạibỏ cái xấu đi với lấy một phạm trù này làmthuốc giải độc mang đến phạm trù khác, thì nhữngphạm trù không còn vận động tự phân phát nữa; ýniệm "không còn hoạt động nữa", nó khôngcòn sự sống ở trong nó nữa. Nó không còn tựđề ra cũng không tự phân biến thành phạm trùnữa. Trật tự kế tiếp của nhữngphạm trù trở thành những thứ giàn dáo. Phépbiện chứng không hề là sự vận độngcủa lý tính tuyệt đối nữa. Không còn có phépbiện chứng nữa, nhiều lắm thì chỉ cóđạo đức trọn vẹn thuần túy nhưng thôi.

Khiông Proudhon nói đến mẫu chuỗi vào lý tính,đến trật tự lô-gích của những phạm trù,ông ta đã tuyên bố một phương pháp khẳng địnhrằng ông ta không muốn trình bày lịch sử theo thứtự thời gian, nghĩa là theo ông Proudhon, theo trậttự lịch sử trong đó những phạm trù đã biểuhiện ra. Thời gian bấy giờ, ông ta mang lại rằng, hếtthảy mọi dòng đều diễn ra ở trong cõi thinhkhông<3> thuần túy của lý tính. Hết thảymọi loại đều phải nảy xuất hiện từ cõi thinhkhông ấy, thông qua phép biện chứng. Bây giờ khivấn đề là phải thực hành phép biệnchứng ấy thì ông ta lại thiếu lý tính. Phép biệnchứng của ông Proudhon phủ nhận phép biệnchứng của Hegel, thế là ông ta buộc phảithừa nhận với bọn họ rằng trật tự cơ mà ôngta trình bày những phạm trù kinh tế, không hề là trậttự theo đó những phạm trù khiếp tế đãsản xuất hiện nhau nữa. Những sự tiến triểnkinh té không hề là những sự tiến triển củabản thân lý tính nữa.

Vậyông Proudhon trình diễn với bọn họ cái gì đây? Phảichăng là lịch sử hiện thực, nghĩa là theoquan niệm của ông Proudhon, trật tự theo đó cácphạm trù đã biểu hiện ra phù hợp vớithứ tự thời gian? không phải. Phải chăng làlịch sử như nó diễn ra trong bản thân ýniệm? Lại càng ko phải. Như vậy, chẳngphải là lịch sử thần thánh của nhữngphạm trù ấy! Thế thì ông ta trình bày với bọn họ cáilịch sử gì vậy? Lịch sử của những mâuthuẫn của bản thân ông ta. Chúng ta hãy xem những mâuthuẫn ấy diễn ra như thế như thế nào và bọn chúng lôi ôngProudhon đi theo chúng như thế nào?

Trướckhi đề cập đến vấn đề đó,vấn đề đưa đến nhận xét quantrọng thứ sáu, họ còn có một nhận xét quantrọng nữa. Cùng với ông Proudhon, họ hãy mang đến rằng lịch sửhiện thực, lịch sử theo thứ tự thờigian, là trật tự lịch sử theo đó những ýniệm, những phạm trù, những nguyên tắc đãbiểu hiện ra.

Mỗimột nguyên tắc đã từng tất cả thế kỉ của nó,để biểu hiện ra ở đó: nguyên tắc quyềnuy chẳng hạn thì có thế kỉ XI, cũng nhưnguyên lý chủ nghĩa cá thể có thế kỉ XVIII. Suytừ kết quả này quý phái kết quả khác, bọn chúng taphải nói rằng chủ yếu thế kỉ thuộc về nguyênlý, chứ ko phải nguyên tắc thuộc về thếkỉ. Nói cách khác, chính nguyên lý đã sáng sủa tạo ra lịchsử, chứ ko phải lịch sử đã sáng sủa tạora nguyên lý. Nhưng nếu như, để cứunhững nguyên lý cũng như để cứu lịchsử, người ta tự hỏi tại sao một nguyênlý nào đó lại biểu hiện ra trong thế kỉ XIhay trong thế kỉ XVIII, chứ ko phải vào mộtthế kỉ làm sao khác, thì tất nhiên là người tabắt buộc phải để ý tỉ mỉ coi nhữngngười của thế kỉ XI là nhữngngười nào, những người của thế kỉXVIII là những người nào, những nhu cầu củahọ trong mỗi thế kỉ ấy, những lựclượng sản xuất của họ, phươngthức sản xuất của họ, những nguyên liệudùng vào sản xuất của họ là những gì;cuối cùng, những quan tiền hệ giữa người vàngười do tất cả những điều kiệnsinh tồn ấy sản xuất hiện là những quan tiền hệ nào.Nghiên cứu sâu tất cả những vấn đềấy, ko phải là theo dõi lịch sử hiệnthực, trần tục của con người trong mỗithế kỉ đó sao? ko phải là tưởng tượng những conngười ấy vừa là những tác giả vừa lànhững diễn viên của vở kịch của bảnthân bản thân đó sao? Thế nhưng, khi anh hình dung conngười là những diễn viên và những tác giảcủa lịch sử của bản thân họ, thì bằngmột con đường ngoẹo, anh đi đếnđiểm xuất phát thật sự, bởi anh đã rờibỏ những nguyên tắc vĩnh cửu từ đó anh xuấtphát thời gian đầu, phải không?

ôngProudhon cũng chưa đi được bao nhiêu trên conđường tắt nhưng nhà tư tưởng đi theođể đến bé đường lớn củalịch sử.

Nhận xét thứ sáu

Chúngta hãy cùng với ông Proudhon đi bé đường tắt.Chúng ta rất muốn rằng những quan tiền hệ kinhtế, được coi như những quy luật khôngthay đổi, những nguyên lý vĩnh cửu,những phạm trù lý tưởng, đều là cótrước lúc xuất hiện những người tíchcực hoạt động; chúng ta cũng rất muốnrằng những quy luật ấy, những nguyên tắc ấy,những phạm trù ấy, từ khai thiên lậpđịa đến nay, đều vẫn thiu thiu ngủtrong "lý tính phi nhân cách của loại người"rồi. Họ đã thấy rằng với tất cảnhững mẫu vĩnh cửu không nắm đổi cùng khôngvận động ấy thì không còn có lịch sửnữa; nhiều lắm là gồm lịch sử vào ý niệm,nghĩa là lịch sử được phản ánh vào trongsự vận động biện chứng của lý tínhthuần túy. Lúc ông Proudhon nói rằng trong sự vậnđộng biện chứng, những ý niệm ko còntự "phân hoá" nữa, thì tức là ông ta đãxóa bỏ mẫu bóng của sự vận động,lẫn sự vận động của những mẫu bóngmà với những dòng đó thì nhiều lắm,người ta cũng chỉ còn tạo ra đượcmột dòng tựa như lịch sử là cùng. Đánglẽ phải có tác dụng như thế, ông ta lại đem sựbất lực của bản thân bản thân đổ tội cholịch sử, ông ta đổ tội mang đến tất cả, chođến cả tiếng Pháp nữa.

ôngProudhon, nhà triết học, nói:

"Vậy thì thật là không đúng nếunói rằng một cái gì xuất hiện, một vật gì sinhra vào nền văn minh cũng như vào thếgiới, tất cả đều tồn tại, tấtcả đều hoạt động từ xưađến nay rồi. Đối với toàn bộnền ghê tế xã hội thì cũng thế"

(t.II, tr.102).

Xem thêm: Cách Làm Trộn Dầu Giấm Rau Xà Lách, Cách Làm Salad Trộn Dầu Giấm

Hiệulực của những mâu thuẫn - đang hoạtđộng vào hệ thống của ông Proudhon cùng bắtbản thân ông Proudhon hoạt động, - mạnhđến nỗi là muốn giải say đắm lịch sử,ông ta buộc phải phủ định lịch sử;muốn giải ham mê sự xuất hiện nối tiếpnhau của những quan liêu hệ xóm hội, ông ta phảiphủ định việc một cái gì đó cóthể xuất hiện; muốn giải mê thích sảnxuất với tất cả những giai đoạncủa nó, ông ta không thừa nhận rằng một chiếc gìđó lại tất cả thể được sản sinh ra.

Nhưvậy là đối với ông Proudhon thì không còn tồn tại lịchsử nữa, không còn tồn tại trật tự của những ýniệm nữa, thế nhưng quyển sách của ông tavẫn luôn luôn luôn tồn tại; cùng quyển sách ấy lạichính là - nói theo lối nói của ông ta - "lịchsử theo trật tự của những ý niệm".Làm thế nào mà lại tìm ra được một công thức - vìông Proudhon là nhỏ người giỏi nói công thức - đểgiúp ông ta bao gồm thể bằng một mẫu nhảy màvượt qua được tất cả những mâuthuẫn của ông ta?

Muốnthế, ông ta đã sáng chế ra một lý tính mới, khôngphải là lý tính tuyệt đối, thuần túy và trinhbạch, cũng ko phải là lý tính bình thườngcủa những người tích cực với hoạtđộng trong các thời kì lịch sử không giống nhau, cơ mà làmột lý tính hoàn toàn riêng biệt, lý tính của dòng xãhội - cá nhân, của chủ thể loại người,cái lý tính nhưng dưới ngòi cây viết của ông Proudhon, nó đôi khicũng xuất hiện lúc đầu là "thiên tài xãhội", lý tính phổ biến" cùng cuốicùng là "lý tính của con người". Mặc dù nhiên,cái lý tính đội rất nhiều tên ấy, luôn luôn luôncứ lộ mặt ra là lý tính cá thể của ông Proudhonvới mặt tốt và mặt xấu của nó, vớinhững phương thuốc giải độc của nóvà những vấn đề của nó.

"Lýtính của nhỏ người không sáng tạo ra dòng chân lý"ẩn sâu trong trái tim cái lý tính tuyệt đối, vĩnhviễn. Lý tính của nhỏ người chỉ có thểvạch trần đạo lý đó ra mà lại thôi. Nhưng những chânlý mà mang lại đến nay nó đã phạt hiện ra, đâu là khôngtoàn vẹn, ko đầy đủ và vì đó, mâuthuẫn. Vậy là những phạm trù khiếp tế, vìbản thân bọn chúng là những chân nguyên nhân lý tính của conngười, do chức năng xã hội phát hiện ra, search ra,cũng đều là ko toàn vẹn với chứa đựngmầm mống của mâu thuẫn. Trước ông Proudhon,thiên tài thôn hội chỉ thấy được những yếutố đối kháng, chứ không thấy công thứctổng hợp, mặc dầu cả hai đều ẩnkín vào lý tính tuyệt đối. Vậy vày nhữngquan hệ gớm tế chỉ làm cái việc là thựchiện, bên trên trái đất này, những chân lý khôngđầy đủ ấy, những phạm trù ko toànvẹn ấy, những khái niệm mâu thuẫn ấy, chonên những quan liêu hệ kinh tế ấy cũng mâu thuẫntrong bản thân bọn chúng và đều bao gồm hai mặt, mộtmặt tốt, một mặt xấu. Kiếm tìm ra chân lý toànvẹn, khái niệm hoàn toàn đầy đủ, côngthức tổng hợp để trừ bỏđược mâu thuẫn, đó là nhiệm vụ củathiên tài xóm hội. Đó là điều tại sao trong ảotưởng của ông Proudhon, cũng kỹ năng xã hộiấy đã bị đẩy từ phạm trù này qua phạmtrù khác, nhưng mà với cả một loạt những phạm trùcủa ông ta, vẫn chưa giành được một côngthức tổng hợp như thế nào ở thượng đếở lý tính tuyệt đối cả.

"Trước hết, làng hội" (thiêntài buôn bản hội) "đề ra một sự việcthứ nhất, nêu ra một giả định đề<4>. Một mâu thuẫn tự tương<5> thật sự, nhưng những kết quảđối phòng của nó diễn ra vào nền ghê tếxã hội một biện pháp cũng giống như biện pháp mà nhữnghậu quả gồm thể được suy ra vào trí óc;thành thử sự vận động của công nghiệp,nhất nhất đi theo sự diễn dịch củanhững ý niệm, cũng chia nhỏ ra thành nhì dòng, một là dòngnhững hiệu quả bao gồm ích, hai thuộc dòng những kếtquả bao gồm hại. Muốn cấu thứ hai nảy ratừ loại thứ nhất, rồi không bao lâu loại thứ hainày lại tất cả một mẫu thứ ba, với đó là bướcđi của kỹ năng xã hội, cho đến khi sử dụng hếtnhững mâu thuẫn của nó, - tôi giả địnhnhư thế, chưa bao gồm cái gì chứng minh rằng mâuthuẫn loài người có sự tận cùng, - hào kiệt xãhội nhảy một loại trở về tất cảnhững vị trí trước cơ của nó, với giảiquyết tất cả những vấn đề củathành một cách hợp lý cái nguyên tắc hai mặt ấy và giảiquyết mẫu mâu thuẫn tư tưởng ấy, làng mạc hộilại tạo nên một mâu thuẫn nó trong một công thứcduy nhất"

(t. I, tr.133).

Cũnggiống như trước đây, phản đềchuyển biến thành phương thuốc giảiđộc, bây giờ bao gồm đề cũng trở thànhgiả định đề. Việc ông Proudhon thayđổi danh từ như thế không còn có gì tất cả thểlàm cho chúng ta ngạc nhiên được. Lý tính của conngười không tồn tại gì là thuần túy, bởi vì nó chỉ bao gồm nhữnghiểu biết không trả toàn, vì thế cứ mỗi bướcnó lại gặp những vấn đề mới phảigiải quyết. Đối với nó, mỗi chínhđề mới nhưng mà nó phát hiện thấy ở vào lý tínhtuyệt đối với là sự phủ định củachính đề thứ nhất, lại trở thành mộthợp đề nhưng mà nó coi một giải pháp khá ngây thơ, làgiải pháp mang lại vấn đề phải giải quyết;vì thế lý tính ấy giãy giụa trong những mâu thuẫnluôn luôn mới, đến đến lúc đạt tới chỗhết mâu thuẫn, nó thấy rằng tất cả nhữngchính đề và hợp đề của nó chỉ lànhững giả định đề mâu thuẫn nhưng mà thôi.Trong cơn bối rối của nó, "lý tính của conngười, kỹ năng xã hội, nhảy một mẫu trởvề tất cả những vị trí trước kiacủa nó, với giải quyết tất cả nhữngvấn đề của nó vào một công thức duynhất". Công thức duy nhất ấy - nhân đây chúngtôi cũng xin nói - là sự phát hiện thật sựcủa ông Proudhon. Đó là giá trị đượccấu thành.

Ngườita chỉ nêu lên những giả định đềđể nhằm một mục đích như thế nào đó. Mụcđích mà chức năng xã hội nhằm trước hết -thiên tài xóm hội tâm sự qua miệng ông Proudhon - là loạibỏ tất cả đồ vật gi xấu vào mỗi phạm trùkinh tế, để chỉ còn lại chiếc tốt nhưng mà thôi.Đối với nó, loại tốt, điều kiệntối cao, mục đích thực tế chân chính, chính làsự bình đẳng. Nhưng tại sao kĩ năng xãhội lại muốn tất cả sự bình đẳng, chứkhông phải sự không bình đẳng, tình bác ái,đạo Thiên chúa xuất xắc bất cứ nguyên lý nào khác? Bởivì "loài người đã lần lượt thựchiện nhiều giả định đề đặcbiệt đến như thế, chỉ là nhằm đạtđến một giả định đề caohơn", giả định đề cao hơn ấychính là sự bình đẳng. Nói cách khác: bởi bởi vì sựbình đẳng là lý tưởng của ông Proudhon. ông ta tưởngtượng rằng sự phân cần lao động, tíndụng, sự hiệp tác vào xưởng thợ, tómlại, những quan hệ tởm tế đã đượcphát minh ra chỉ nhằm tất cả lợi đến sự bìnhđẳng, thế mà cuối cùng, những mẫu đólại luôn luôn chống lại sự bình đẳng.Từ chỗ cứ mỗi bước, lịch sử vàsự tưởng tượng của ông Proudhon lạiđi ngược lại với nhau, ông ta điđến kết luận là tất cả mâu thuẫn. Nếu có mâuthuẫn thì mâu thuẫn cũng chỉ tồn tạigiữa ý niệm cố định của ông ta và sựvận động hiện thực nhưng mà thôi.

Từnay về sau, mặt tốt của một quan lại hệ kinhtế, đó là mặt khẳng định sự bìnhđẳng; mặt xấu là mặt phủ địnhmặt tốt và khẳng định sự không bìnhđẳng. Mọi phạm trù mới là một giảđịnh đề của kỹ năng xã hội, nhằmloại bỏ sự ko bình đẳng vày giảđịnh đề trước sản sinh ra. Tómlại, sự bình đẳng là ý định banđầu, xu thế thần bí, mục đích theo Mệnhtrời, mà anh tài xã hội luôn luôn tất cả trướcmắt, lúc nó xoay trong mẫu vòng những mâu thuẫn kinhtế. Vì thế Mệnh trời là loại đầu tàu, nólàm cho loại mớ tri thức kinh tế của ông Proudhonchạy tốt hơn là lý tính thuần túy và thinh khôngcủa ông ta nữa. ông ta đã giành riêng cho mệnh trờicả một chương, sau chương nói vềthuế