LÊ LỢI KHÓC LÊ LAI

     

Rất nhiều người đều biết rằng Lê Lai đang đổi áo liều mình cứu giúp chúa, giúp Lê Lợi thoát ra khỏi vòng vây của quân Minh giữa những năm đầu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Sau đó Lê Lai bị làm thịt còn Lê Lợi giữ lại lời hứa đối với ông. Tuy nhiên một số nhà nghiên cứu lại không gật đầu với cách nhìn này, trích dẫn một quãng trong Đại Việt sử cam kết toàn thư, nhận định rằng Lê Lợi đã chỉ thị giết Lê Lai vào khoảng thời gian 1427 bởi vì “cậy công nói năng khinh mạn”. Bên dưới đây, công ty chúng tôi xin trích lược lại một trong những tranh luận về vấn đề này trên tạp chí Chim Việt Cành Nam và trang Nghiên cứu lịch sử để người hâm mộ cùng tham khảo.

Bạn đang xem: Lê lợi khóc lê lai

Tóm tắt:Điểm lại biên chép về Lê Lai qua những tư liệu lịch sử“Suy đoán” về vấn đề Lê Lợi giết thịt Lê LaiTìm thấy lời thề của Lê LợiNho thần đời chúa Trịnh đã nhúng cây bút làm không nên sự thật?

*
(Tranh minh họa: họa sĩ Sỹ Hòa, báo Bình Phước Online)

Điểm lại ghi chép về Lê Lai qua các tư liệu định kỳ sử

Năm 1418, tại đất Lam Sơn, Lê Lợi và 18 fan bạn tâm huyết khởi nghĩa phòng quân Minh. Năm sau, nghĩa quân bị quân Minh vây sinh sống núi Chí Linh.Quan nhà Minh hiểu được Chí Linh là nơi Bình Định vương (Lê Lợi) lui tới, bèn lấy binh mang đến vây đánh. Vương vãi bị vây nguy cấp cho lắm, new hỏi các tướng rằng : gồm ai có tác dụng được như người Kỷ Tín từ lâu chịu chết núm cho vua Hán Cao ko ? Bấy giờ gồm ông Lê Lai liều mình bởi nước, xin mặc cầm cố áo ngự bào, cưỡi voi ra trận đại chiến với giặc. Quân Minh tưởng là Bình Định vương thật, xúm nhau lại vây đánh, bắt được giết thịt đi rồi rút quân về Tây Đô.Vương nhờ bao gồm ông Lê Lai chịu đựng bỏ mình cứu vãn chúa, new thoát được nạn lớn…(Trần Trọng Kim :Việt nam sử lược, Nxb Miền nam, Hoa kỳ, tập I, tr.219).Trong sách kế hoạch triều hiến chương nhiều loại chí, phần Nhân vật dụng chí, Phan Huy Chú (Nxb Sử học, Hà Nội, 1960, tr.266) nhắc tên một trong những công thần công ty Lê:Công thần đầu nhà Lê nguyên số là 93 người, bắt buộc chép không còn được (…) Họ đông đảo là bậc chức năng giúp vua, chạm mặt hội phong vân trổ không còn trí dũng, hầu hết là có công đầu mở nước cả (…). Còn như Lê Thạch làm tiên phong thường thắng, Lê Lai vì nước vứt mình, Lê Triện, Lê Lễ bày mưu kỳ lạ phá giặc, gần như là tướng tài giỏi, tất cả tiếng 1 thời tiếc rằng chết vì việc nước, công nghiệp chưa trọn (…).Phan Huy Chú ghi thêm về Lê Lai:Ông fan thôn Dựng Tú, thị trấn Lương Giang (Thanh Hóa): Lúc new khởi binh, bị tướng Minh vây ngặt, vua hỏi những tướng, bàn xem thay đổi áo đánh lừa giặc, như bài toán Kỷ Tín ngày xưa. Ông xin đi. Bèn mang áo bào, đem quân xông vào sản phẩm trận của giặc, đánh cho đuối sức, bị bắt. Vua nhân thời cơ trốn thoát.Lịch sử việt nam (Nxb kỹ thuật xã hội, Hà Nội, 1971, tr.244) đề cập lại như sau:Năm 1419, nghĩa binh bị vây hãm lần lắp thêm hai sống núi Chí Linh. Vòng vây của quân địch ngày càng khép chặt cùng lương thực của nghĩa quân đã hết sạch hơn mười ngày. Trước tình ráng đó, tướng mạo Lê Lai xin cải trang làm Lê Lợi, dẫn 500 quân quyết tử ra nâng tầm vòng vây để đánh lạc hướng quân thù. Quân Minh tập trung lại bao vây để bắt sống Lê Lai và tiêu diệt đội quân cảm tử. Nhờ đó cuộc khởi nghĩa thoát khỏi một cơn hiểm nghèo.Lê Lai là người làng Dựng Tú (…). Cả gia đình Lê Lai gồm 2 bằng hữu và 3 người đàn ông đều thâm nhập cuộc khởi nghĩa với 4 tín đồ đã hy sinh kiêu dũng trong chiến đấu. Hành động xả thân vì chưng nước của Lê Lai đã trở thành một hình tượng nhân vật không lúc nào phai mờ trong cam kết ức của dân tộc ta.Đọc đoạn sử này ta gọi rằng gia đình Lê Lai bao gồm 5 bạn theo cuộc khởi nghĩa, và 4 người đã hy sinh trong chiến đấu. Còn một fan sống sót, đó đó là Lê Lai, bị quân Minh bắt sống.Sách Đại Việt sử cam kết toàn thư của Ngô Sĩ Liên (Nxb kỹ thuật xã hội, Hà Nội, 1967, tập 3, tr.5-78) không chép chuyện “Lê Lai liều mình cứu giúp chúa”.Sách Lam tô thực lục của đường nguyễn trãi (Nguyễn Trãi toàn tập, Nxb khoa học xã hội, Hà Nội, 1976) được bao gồm Lê Lợi đề tựa, kể rằng (tr.50):Bấy giờ đồng hồ quân ta bắt đầu thắng nhỏ, mà cầm cố giặc lại đang lớn mạnh, vua tức thì vời những tướng lại nói rằng:– Ai hoàn toàn có thể mặc áo hoàng bào thay ta mang 500 quân cùng 2 thớt voi đi tấn công thành Tây Đô, thấy giặc ra tấn công thì từ bỏ xưng “ta là chúa Lam Sơn”, làm cho gặc bắt được, đến ta rất có thể ẩn náu ngủ binh, thu nhặt binh sỹ mưu cử sự sau này ?”Các tướng đều không dám nhận lời.

Xem thêm: Những Từ Hán Việt Hay Và Ý Nghĩa Cho Con Gái Năm 2022, Từ Hán Việt Là Gì

Chỉ bao gồm Lê Lai nói:– Thần nguyện đổi đem áo bào. Ngày sau bệ hạ thành đế nghiệp, dành được thiên hạ, nhớ cho công thần mà lại cho nhỏ cháu muôn đời của thần được chịu đựng ơn nước. Đó là điều thần ước ao ước.Vua vái trời nhưng khấn:– Lê Lai tất cả công thay đổi áo, về sau trẫm cùng con cháu trẫm và những tướng tá công thần cùng bé cháu họ, còn nếu không nhớ đến công ấy, thì xin năng lượng điện cỏ này trở thành rừng núi, ấn báu hóa ra cục đồng, gươm thần hóa ra dao thường.Vua khấn xong, Lê Lai liền lấy quân đến cổng trại giặc khiêu chiến. Giặc cậy binh khỏe mạnh xông ra đánh, Lê Lai cưỡi con ngữa phi vào trận giặc, nói rằng:– Ta là chúa Lam Sơn đây !Giặc liền vây cùng bắt trói đem vào trong thành xử bởi cực hình khác hẳn các hình phạt hay dùng.

Xem thêm:

“Suy đoán” về vấn đề Lê Lợi giết thịt Lê Lai

Nguyễn Trãi cho biết là Lê Lai bị quân Minh bắt sống, trói dẫn vào thành Tây Đô và bị tra tấn dã man. Tuy vậy lại không nói Lê Lai đang chết dù là ý kiến nhận định rằng cực hình có nghĩa là hình phạt mang đến chết.Đại Việt sử ký toàn thư chép: tháng giêng năm 1427, “ngày 13, đàn Lê Lựu, Lê quẹt ngày đêm đánh gấp thành Khâu Ôn, fan Minh từ bỏ liệu không phòng được, bỏ thành trốn đi đêm. Giết tư mã Lê Lai, tịch kí gia sản, vày Lai cậy gồm công tiến công giặc, nói ra phần đa lời ngạo mạn đề nghị bị giết“.Chi tiết đặc biệt quan trọng này không thấy những sách khác chép lại. Ví như Lê Lai bị Lê Lợi giết thịt năm 1427, có nghĩa là ông buộc phải được trở về với nghĩa quân Lam sơn trước năm 1427.Lam tô thực lục chép rằng (sđd, tr.59):Năm 1425, mon 5 “Vua bèn chia hai ngàn tinh binh, hai thớt voi, sai đàn cháu nước ngoài là Lê Lễ, Lê Sát, Lê Bị, Lê Triện, Lê Nhân Chú cả ngày đi ra đánh úp thành Tây Đô. Giặc đóng cửa chống giữ. Quân ta tấn công vỡ, bắt được đảng giặc vô cùng nhiều, chém hơn năm trăm đầu. Phàm quần chúng. # ở gần thành giặc, mảy may ko xâm phạm”.Trong bài xích Phú núi Chí Linh, phố nguyễn trãi cũng nhắc lại chiến công này (sđd., tr.86):(…) Chu Kiệt bỏ cũi, Hoàng Thành phơi thâyĐất tỉnh nghệ an chiếm lại, Tây Đô thu nhanh về tayGạo nước đón rướcNgười theo đầy mặt đường (…)Chu Kiệt bị bắt, Hoàng Thành bị chém ở ý trung nhân Ải năm 1424. Nghĩa binh Lam Sơn chỉ chiếm thu Nghệ An, Tây Đô năm 1425. Ta rất có thể phỏng đoán rằng Lê Lai được cứu giúp khỏi thành Tây Đô trong mùa này, có nghĩa là năm 1425. Trở về với nghĩa quân, Lê Lai được Lê Lợi phong chức tứ mã vị ngày trước tất cả công giúp Lê Lợi. Lê Lợi duy trì đúng lời thề năm xưa.Từ mon 5-1425 cho tháng giêng 1427, kể từ lúc được cứu đến lúc bị giết, trong tầm gần 2 năm, có thể Lê Lai đã tham dự vài cuộc chiến quân Minh. Tuy vậy trong toàn bộ các trận đánh, sử không khi nào nhắc mang lại tên Lê Lai. Điều đó cũng cho phép ta cho là Lê Lai chưa hẳn là tướng tá lãnh chỉ huy, không duy trì vai trò đặc biệt nào. Chũm mà ông lại tự cho doanh nghiệp “có công tấn công giặc, nói ra những lời ngạo mạn, buộc phải bị giết”.