Điển Tích Điển Cố Trong Truyện Kiều

     

Liễu Chương Đài trong thành phầm “Đoạn ngôi trường tân thanh” của cố gắng Nguyễn Du, đoạn diễn ta nỗi lòng lưu giữ thương quê hương và tình nhân của bạn nữ Kiều cơ hội ở lầu xanh, có câu:

*

“Chương Đài” là tên gọi một con phố ở thành ngôi trường An bên Tàu. “Hỏi Liễu Chương Đài” là hỏi thăm cây liễu ở con đường Chương Đài. Đây có nghĩa là hỏi thăm người tình nhân cũ (tức là nàng Kiều).

Bạn đang xem: điển tích điển cố trong truyện kiều

Sở dĩ có nghĩa ấy do điển tích sinh sống tình sử:

Đời bên Đường, Hàn Hoành tuổi trẻ con nổi tiếng là một trong những người tài danh. Bên nghèo kiết, rước một thiếu nữ kỹ bạn nữ họ Liễu làm việc Chương Đài.Mấy năm sau, quan huyết độ sứ sống châu Thanh là Hầu Hy Dật thích tài, tâu vua xin Hàn Hoành làm bạn giúp việc. Bấy giờ, đương thời điểm nhiễu loạn, Hàn không dám đem Liễu đi theo, để con gái ở lại kinh đô, định ngóng dịp tiện đã về đón. Nhưng lại trải qua tía năm trời, Hàn vẫn ko về đón được. Nhân lấy đá quý đựng vào một chiếc túi giữ hộ về đến Liễu, hẳn nhiên một bài thơ:

Liễu ơi, hỡi Liễu Chương Đài,Ngày xưa xanh biếc, hỏi nay gồm còn?Ví tơ buông vẫn xanh rờn,Hay vào tay khác, cạnh tranh còn nguyên xưa!

Nguyên văn:

Chương Đài Liễu! Chương Đài Liễu!Tích nhật thanh thanh kim trên phủ?Túng sử ngôi trường điều từ bỏ cựu thùy,Dã ưng phan tách tha nhân thủ.

章臺柳-寄柳氏Chương Đài Liễu – cam kết Liễu thị章臺柳 章臺柳昔日青青今在否縱使長條似舊垂也應攀折他人手

Liễu được thơ cũng đáp lại:

Xanh non cành liễu đương tươi,Năm năm luống để tặng người biệt ly.Thu sang quyện lá kim cương đi,Chàng về biết có còn điều gì bẻ vin!

(Bản dịch của Trúc Khê)Nguyên văn:

Dương liễu chi, phương bỏ ra tiết,Khả hận niên niên tặng ngay ly biệt.Nhất diệp tùy phong hốt báo thu,Túng sử quân lai khởi kham chiết!

楊柳枝-答韓員外Dương liễu bỏ ra – Đáp Hàn viên ngoại

楊柳枝 芳菲節所恨年年贈離別一葉隨風忽報秋縱使君來豈堪折

Lời thơ hội đàm thành một điềm gở báo trước.

Một thời gian, Hàn được về bên triều, tra cứu Liễu ko thấy đâu cả. Dò xét tin tức, té ra Liễu đã trở nên viên tướng tá Phiên rất bao gồm công trạng với triều đình thương hiệu Sa Tra Lợi thấy phụ nữ có vẻ đẹp nên giật mất. Cô gái bấy giờ được luyến ái hơn không còn cả phần nhiều phòng. Hàn khổ sở vô cùng, nỗi lưu giữ thương ko có gì khuây được.

May tất cả một tráng sĩ trẻ con tuổi tên hứa Tuấn yêu đương xót tình cảnh của Hàn, search mẹo cứu được Liễu. Bấy tiếng vợ ck được xum họp ấm êm như xưa.

Ấm rét - Vũ Hoàng Chương
Yêu nhau từ thuở tóc còn buông Một gái thơ ngây một gã cuồng sớm khuya vai kề vui đọc sách phổ biến đèn thông thường cả ánh trăng xuông Bẩy tám mùa hoa dệt trước lầu Năm năm yêu mến rễ càng sâu phân chia tay vặn lời đánh hải tạm thời biệt... Ai ngờ vĩnh quyết đâu! Lòng thu cỏ rối một chiều cơ Non động nghỉ chân gã về bên Chỉ thấy Chương Đài trơ nơi bắt đầu liễu Bướm nhỏ xao xác cánh hôn mê Là thôi! Gái thành thị kiêu bạc bẽo Đã ấm giàu có lạnh cầu thề!Trích trong tập thơ Trời một phương

*
Kỳ 2: Duyên đằng nhanh chóng thuận gió đưa

Vợ của Thúc Sinh là hoán vị Thư (tức cô chúng ta Hoạn hoặc đái thư bọn họ Hoạn) vốn chiếc danh giá, nhỏ của một quan Thượng thư bộ Lại. Ðoạn giới thiệu Hoạn Thư, “Truyện Kiều”có câu:

*

“Duyên Ðằng” tức là duyên may mắn, do câu thơ cổ: “Thời lai phong tống Ðằng vương vãi các“, nghĩa là thời gian thời vận cho thì gió mang đến gác Ðằng Vương.

Ðời bên Ðường, vương vãi Bột trầm mình An, bạn đất Long Môn, sáu tuổi đang biết có tác dụng văn; lên mười lăm mười sáu, tăm tiếng hạ bút nên vần. Vương bao gồm thói quen, mọi khi làm văn, mài mực sửa soạn nghiên bút rồi nằm đắp chăn ngủ. Lúc thức dậy, nuốm ngay lấy cây viết viết một loạt. Vương vãi nổi tiếng là 1 trong những nhà thơ cao danh thời Sơ Ðường (618- 712).

Con của vua Can Tông nhà Ðường bấy giờ làm Thứ sử Hồng đô, được phong là Ðằng Vương, bao gồm dựng một cái lầu (gác) mặt sông khoảng Dương gọi là “Ðằng vương các“. Lúc Diêm Bá Dư ra giữ chức Ðô đốc mặt hàng Châu, bày tiệc ở gác Ðằng vương vãi để thiết đãi tân khách. Mong mỏi khoe tài thêm danh nam nhi rể, họ Diêm bảo có tác dụng trước một bài xích thơ rồi mời tất các bạn quyền quý, những mặc khách tao nhân ngay gần xa cho dự, và yêu cầu mọi cá nhân làm mang đến một bài tại ngay bữa tiệc.

Vương Bột bây giờ tuổi khoảng tầm mười lăm mười sáu. Tuyệt được tin ấy, nhưng bởi đường xá xa xôi bao gồm hàng mấy trăm dặm, chưa tới được, lấy làm tiếc. Tất cả một cụ già khuyên nam nhi cứ sửa biên soạn thuyền buồm, tự nhiên sẽ sở hữu được gió thổi. Trái nhiên, đêm đó bao gồm gió lớn, Vương đến thuyền khởi hành; cùng hôm sau tới Ðằng Vương những vừa kịp thời gian vào tiệc. Gồm tích chép: vương Bột đi thuyền thăm thân phụ làm sản phẩm sử làm việc Giao Châu, nửa mặt đường bị một trận gió thổi lạc mang đến Ðằng vương các, được dự lễ hội và có tác dụng thơ.

Thấy vương Bột, viên Ðô đốc chúng ta Diêm khinh thường là trẻ con con, miễn cưỡng cấp chứng từ bút. Nhưng cho những người đứng ở bên cạnh Vương, hễ vương viết được câu nào thì lén chép lại mang lại ông xem.

Mới gọi hàng đầu, chúng ta Diêm đã kinh ngạc vì lời già dặn. Ðến câu:

Lạc hà dữ cô vụ tề phiThu thuỷ cùng tràng thiên nhất sắc

落 霞 與 孤 鶩 齊 飛秋 水 共 長 天 一 色

Tạm dịch:

Ráng chiều với cò lẻ thuộc bayNước thu thuộc trời dài một sắc

thì Ðô đốc bọn họ Diêm cực kỳ khâm phục.

Xem thêm: Nghị Luận Xã Hội Về Lối Sống Của Thanh Niên Hiện Nay (6 Mẫu)

Bài phú “Ðằng vương vãi các” viết theo thể biền ngẫu, dùng những chữ cầu kỳ, các điển khó khăn hiểu tuy vậy lời thì rất đẹp yêu cầu rất cạnh tranh dịch. Dường như từ trước tới lúc này chưa ai dịch ra quốc văn. Vào bài, vương Bột đề cập qua địa lý và nhân đồ Quận Hồng đô, vị trí xây gác Ðằng vương rồi tả nhà khách vào tiệc, phong cảnh chung quanh khi ngồi trong gác trông ra; cuối cùng kể nhận định của chính mình.

Tả cảnh thu thì có câu:

Lạo thuỷ tận nhi hàn đàm thanhYên quang dừng nhi tuyển mộ sơn tử

潦水盡而寒潭清煙光凝而暮山紫(Nước lụt đã cạn mà đầm giá trong veoánh khói ngưng kết mà núi chiều sắc đẹp tía)

Cảnh trời nước thì:

Lạc hà dữ cô vụ tề phiThu thuỷ cùng tràng thiên tuyệt nhất sắc落 霞 與 孤 鶩 齊 飛秋 水 共 長 天 一 色(Ráng chiều cùng với cò lẻ cùng bayNước thu cùng trời nhiều năm một sắc)

Cảnh vật, bên cửa, ghe thuyền thì:

Lư diêm phác hoạ địa thông thường minh đỉnh thực đưa ra giaKha hạm mê tân thanh trước hoàng long bỏ ra trục

閭 閻 撲 地 鍾 鳴 鼎食之家舸 艦 迷 津青 雀 黃 龍 之 軸(Xóm thôn đầy khu đất nhà nào cũng vào hàng thông thường đỉnhGhe thuyền chật bến những vẽ tước xanh long vàng)

Tác giả nhìn cảnh sinh tình:

Thiên cao địa quýnh giác ngoài trái đất chỉ vô cùngHứng tận bi lai thức doanh hư chi hữu số

天高地迥 覺宇宙之無窮興盡悲來 識盈虛之有數(Trời cao khu đất xa thấy dải ngân hà là vô cùngVui hết bi đát lại biết đầy vơi là tất cả số)

Rồi cảm khoái triền miên:

Quan san nan việt thuỳ bi thất lộ bỏ ra nhânBình thuỷ tương phùng tận thị tha hương bỏ ra khách關山難越 誰悲失路之人萍水相逢 盡是他鄉之客

Sở lại quân tử an xấu đạt nhân tri mạngLão đương ích tráng ninh tri bạch thủ chi tâmCùng thả ích kiên bất truỵ thanh vân chi chí

所賴君子安貧 達人知命老當益壯 寧知白首之心窮且益堅 不墜青雲之志(Quan san cực nhọc vượt ai thương fan lỡ bướcBèo nước gặp mặt nhau rất nhiều là khách hàng tha hương

Quân tử thủ phận nghèo nắm rõ số mạngGià càng nên táo bạo lòng không biết bội nghĩa đầu.Khổ càng đề xuất kiên vai trung phong đừng mất chí khí mây xanh)

Cuối bài bác có 8 câu thơ hay diệu, đặc biệt quan trọng 4 câu cuối:

Nhàn vân đàm hình ảnh nhật du duVật hoán tinh di ko độ thuCác trung đế sử kim hà tạiHạm ngoại trường giang ko tự lưu

閒雲潭影日悠悠物換星移幾度秋閣中帝子今何在檻外長江空自流

Bài phú “Ðằng vương các” của Vương giỏi hơn vớ cả. Từ đó nổi tiếng càng vang dậy khắp nơi.

Nhưng thảm thay, người có tài năng như rứa mà mạng yểu. Nhân đi thăm cha làm quan ngơi nghỉ Giao Châu, vương bị đắm thuyền chết ở giữa biển trong lúc 29 xuân xanh.

Do câu chuyện gió đưa thuyền vương vãi Bột mang lại Ðằng vương vãi các, chế tạo dịp đến Vương trổ tài danh đề xuất cổ thi tất cả câu: “Thời lai phong tống Ðằng vương vãi các” nhằm chỉ sự suôn sẻ của kẻ gặp gỡ thời. “Duyên Ðằng sớm thuận gió đưa” chỉ Thúc Sinh may mắn làm rể danh gia bọn họ Hoạn, một phụ vương vợ quan tiền Thượng thư cỗ Lại, để rồi nhà buôn với quan tiền lại liên minh nhau có tác dụng giàu rộng nữa. Tác giả “Truyện Kiều” chỉ mượn nửa ý của điển tích về sự may mắn chạm mặt thời có tác dụng ăn phong phú thêm gồm tiền gồm thế tất càng thêm tất cả tiền của Thúc Sinh; chớ không hẳn áp dụng toàn bộ gặp mặt thời nhằm trổ tài danh của một thi hào trẻ em tuổi như vương vãi Bột.


(Theo Ðiển tích Truyện Kiều, NXB Ðồng Tháp)

*
*

Đề Đô thành nam trang (hay nói một cách khác Đề tích sở loài kiến xứ) là một trong trong vô cùng ít những bài bác Đường thi nói tới chủ đề tình cảm của người sáng tác Thôi Hộ. Tuy biến đổi ít nhưng mà Thôi Hộ được “lưu danh thiên cổ” cũng phụ thuộc bài thất ngôn tứ tuyệt đính thêm với “thiên tình sử” những giai thoại này.

Khi sáng tác Truyện Kiều, Nguyễn Du cũng mượn nhị câu trong bài xích thơ này để miêu tả tâm trạng Kim Trọng khi trở về vườn Thúy thì Kiều đã phi vào con đường lưu lạc.

*

Nguyên văn bài xích thơ Đề Đô thành phái mạnh trang của Thôi Hộ:

*
Phiên âm

Đề Đô Thành nam giới TrangKhứ niên kim nhật test môn trungNhân diện đào hoa tương ánh hồngNhân diện bất tri hà xứ khứĐào hoa y cựu tiếu đông phong

Dịch nghĩa

Đề (thơ) sống trại phía phái nam Đô ThànhNgày này năm kia tại cửa ngõ đâyHoa đào cùng mặt tín đồ cùng ánh lên sắc hồngGương mặt bạn xưa giờ trù trừ chốn nao(Chỉ thấy) hoa đào vẫn như cũ cười với gió đông.

Đô Thành: Tức ngôi trường An (kinh đô bên Đường)

Tạm dịch

Năm ngoái thời buổi này dưới cánh songHoa đào ánh má mặt ai hồngMặt ai nay biết kiếm tìm đâu thấyChỉ thấy hoa cười cợt trước gió đông

Giai thoại

Thôi Hộ từ Ân công, tín đồ quận chưng lăng, nay là Định huyện, tỉnh giấc Trực lệ, Trung Hoa, sống vào tầm niên đại Đường Đức tông. Thôi Hộ vốn lận đận khoa cử lại là người tuấn nhã, phong phú nhưng sinh sống khép kín, ít giao du.

Một lần nhân máu Thanh minh, cánh mày râu trai Thôi Hộ vui chơi phía phái nam thành Lạc Dương. Nhân thấy một khuôn viên trồng đào siêu đẹp, tươi thắm đa số hoa, đại trượng phu đến gõ cổng xin nước uống. Lát sau lại thấy một thanh nữ diễm lệ e lệ nấp trong sân vườn đào. Hấp thụ nước xong, nam giới ra đi.

Năm sau, cũng trong ngày tiết Thanh minh, người đàn ông trở lại vùng cũ, cơ mà cổng đóng góp then cài, gọi mãi không thấy ai. Chàng viết bài bác thơ bên trên dán trên cổng.

Lâu sau nữa, khi trở lại, tự dưng nghe giờ đồng hồ khóc trường đoản cú trong bên vọng ra rồi thấy một ông lão ra hỏi chàng có phải là Thôi Hộ ko và cho biết con gái của cụ sau thời điểm đọc chấm dứt bài thơ vứt cả ăn uống uống, đang chết, xác vẫn tồn tại ở vào nhà. Thôi Hộ tìm kiếm vào đến mặt xác fan con gái, mặc dù đã tắt thở nhưng vẫn còn đấy ấm và mặt mày vẫn hồng nhuận. Phái mạnh quỳ xuống than van nói lể. Cô gái sống lại cùng họ trở thành vk chồng. Bài bác thơ khắc ghi mối tơ duyên bất hủ nhuốm màu sắc một huyền thoại.

Xem thêm: Bài 28 : Vẽ Trang Trí Đầu Báo Tường Lớp 7 20, Mẫu Trang Trí Đầu Báo Tường Đẹp

Đến năm 796, niên hiệu Trinh Nguyên Thôi Hộ đậu tiến sĩ, làm cho tiết độ sứ Lĩnh Nam.