Đề cương ôn tập học kì 1 môn lịch sử lớp 7

     

Tổng hợp kỹ năng cần cụ vững, những dạng bài tập và câu hỏi có khả năng xuất hiện tại trong đề thi HK2 môn Sử 7 sắp đến tới


Chương IV

Chương IV. Đại Việt thời Lê sơ (thế kỉ XV - đầu nắm kỉ XVI)

1. Khởi nghĩa Lam Sơn: Nguyên nhân chiến thắng và chân thành và ý nghĩa lịch sử

* nguyên nhân thắng lợi:

- dân chúng ta có lòng yêu thương nước nồng nàn, ý chí bất khuất, quyết chổ chính giữa giành lại chủ quyền tự vày cho đất nước.

Bạn đang xem: đề cương ôn tập học kì 1 môn lịch sử lớp 7

- tất cả các tầng lớp dân chúng không phân minh già trẻ, nam giới nữ, các thành phần dân tộc đều liên kết đánh giặc, hăng hái tham gia cuộc khởi nghĩa, bắt đầu làm lực lượng vũ trang, từ vũ trang tiến công giặc, ủng hộ, tiếp tế lương thực cho nghĩa quân.

- Nhờ con đường lối chiến lược, phương án đúng đắn, trí tuệ sáng tạo của bộ tham mưu, mở đầu là Lê Lợi, Nguyễn Trãi.

* Ý nghĩa định kỳ sử:

- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chiến thắng đã chấm dứt 20 năm đô hộ tàn nhẫn của phong kiến đơn vị Minh.

- xuất hiện thêm một thời kì phát triển mới của dân tộc - thời Lê sơ.

2. Nước Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527)

a) thực trạng chính trị, quân sự, pháp luật

* chính trị:

- sau thời điểm đánh xua quân Minh, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt.

- Tổ chức bộ máy chính quyền: dẫn đầu triều đình là vua. Vua thẳng nắm phần đông quyền hành, của cả chức tổng chỉ đạo quân đội.

- Giúp vấn đề cho vua có những quan đại thần. Ở triều đình có sáu cỗ : Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công. Ko kể ra, còn tồn tại một số cơ quan chuyên môn như Hàn lâm viện (soạn thảo công văn), Quốc sử viện (viết sử), Ngự sử đài (can loại gián vua và các triều thần).

- Thời Lê Thái Tổ, Thái Tông, cả nước chia có tác dụng 5 đạo; tự thời Thánh Tông, được phân tách lại thành 13 đạo quá tuyên. Đứng đầu mỗi đạo vượt tuyên là ba ti phụ trách ba mặt hoạt động khác nhau của từng đạo. Dưới đạo bao gồm phủ, châu, huyện và xã.

* Quân đội:

- tổ chức triển khai theo chế độ “ngụ binh ư nông”.

- bao gồm hai bộ phận: quân triều đình và quân địa phương; bao hàm bộ binh, thuỷ binh, tượng binh và kị binh.

- Vũ khí tất cả đao, kiếm, cung tên, hoả đồng, hoả pháo. Quân nhóm được luyện tập liên tục và sắp xếp canh phòng mọi nơi, độc nhất vô nhị là các nơi hiểm yếu.

* Luật pháp:

- Quốc triều hình biện pháp (luật Hồng Đức).

- Nội dung bao gồm là đảm bảo quyền lợi của vua, quan lại và kẻ thống trị thống trị, địa chủ phong kiến. Đặc biệt cỗ luật bao hàm điều luật đảm bảo an toàn chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, gìn giữ phần nhiều truyền thống giỏi đẹp của dân tộc, đảm bảo an toàn một số quyền của phụ nữ.

b) tình trạng kinh tế

* Nông nghiệp:

- Dưới kẻ thống trị của đơn vị Minh, vn lâm vào tình trạng xóm thôn điêu tàn, ruộng đồng bỏ hoang, cuộc sống nhân dân cực khổ, không ít người phải phiêu tán.

- nhà Lê mang lại 25 vạn quân nhân (trong tổng cộng 35 vạn) về quê có tác dụng ruộng ngay sau chiến tranh. Còn lại 10 vạn lính, chia thành 5 phiên cụ nhau về quê sản xuất.

- lôi kéo dân phiêu tán về quê có tác dụng ruộng.

- Đặt một trong những chức quan chăm lo thêm vào nông nghiệp: Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồn điền sứ... Thi hành cơ chế quân điền, cấm giết mổ trâu, bò và bắt dân đi phu trong mùa gặt, cấy.

=> Nhờ các biện pháp tích cực, cung ứng nông nghiệp mau lẹ phục hồi và phát triển.

* Thủ công nghiệp, thương nghiệp:

- nhiều làng thủ công bài bản nổi tiếng ra đời. Thăng Long là nơi tập trung nhiều ngành nghề thủ công nhất.

- những công xưởng vì nhà nước quản lí lí điện thoại tư vấn là viên bách tác, siêng sản xuất vật dụng cho vua, vũ khí, đúc tiền...

- khuyến khích lập chợ new và họp chợ.

- sắm sửa với nước ngoài được vạc triển, các sản phẩm sành, sứ, vải lụa, lâm sản quý là những mặt hàng được thương nhân quốc tế ưa chuộng.

c) tình trạng văn hóa, giáo dục

- Giáo dục:

+ Vua Lê Thái Tổ mang lại dựng lại văn miếu quốc tử giám ở tởm thành Thăng Long; ở các đạo, phủ đều có trường công, từng năm mở khoa thi nhằm tuyển lựa chọn quan lại. Đa số dân đều có thể đi học tập trừ kẻ tội trạng và có tác dụng nghề ca hát.

+ ngôn từ học tập, thi cử là những sách của đạo Nho. Đạo Nho chiếm vị thế độc tôn. Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế.

- Văn học, khoa học, nghệ thuật:

+ Văn học tập chữ Hán chiếm phần ưu thế, văn học chữ hán giữ vị trí quan trọng. Văn thơ bao gồm nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc.

+ Khoa học: Sử học gồm Đại Việt sử kí, Đại Việt sử kí toàn thư; Địa lí có Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí; Y học tập có phiên bản thảo thực vật dụng toát yếu; Toán học bao gồm Đại thành toán pháp,...

+ thẩm mỹ và nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc, chèo tuồng,... Phục hồi nhanh chóng và phạt triển.

+ Điêu xung khắc có phong thái khối vật dụng sộ, điêu luyện.


Chương V

Chương V. Đại Việt ở các thế kỉ XVI - XVIII

1. Gớm tế, văn hóa thế kỉ XVI - XVIII

a) Kinh tế

* Nông nghiệp:

Đàng Ngoài:

+ cuộc chiến tranh nam - Bắc triều đang phá hoại nghiêm trọng nền thêm vào nông nghiệp. Chính quyền Lê - Trịnh ít cân nhắc công tác thuỷ lợi và tổ chức triển khai khai hoang.

Xem thêm: Đề Thi Tin Học Lớp 5 Cuối Kì 2 Môn Tin Học Lớp 5 Có Đáp Án Mới Nhất Năm 2021

+ Ruộng khu đất công thôn xã bị cường hào đem thay bán. Ruộng đất vứt hoang, mất mùa, đói kém xảy ra dồn dập, độc nhất là vùng đánh Nam với Thanh - Nghệ, nông dân nên bỏ xóm đi phiêu tán.

Đàng Trong:

+ những chúa Nguyễn tổ chức triển khai di dân khai hoang, cấp lương ăn, nông cụ, ra đời làng ấp bắt đầu ở mọi vùng Thuận - Quảng => ra đời tầng lớp địa chủ lớn. 

+ nhờ khai hoang cùng điều kiện tự nhiên và thoải mái nên nông nghiệp cải tiến và phát triển nhanh, nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long.

* bằng tay thủ công nghiệp: xuất hiện những làng thủ công, danh tiếng như: gốm Thổ Hà (Bắc Giang), chén bát Tràng (Hà Nội), dệt La Khê (Hà Nội), rèn sắt ở Nho Lâm (Nghệ An)…

* mến nghiệp:

- buôn bán phát triển, độc nhất là ở những vùng đồng bằng và ven biển, những thương nhân châu Á và châu Âu thường đến Phố Hiến cùng Hội An buôn bán tấp nập. Lộ diện các chợ làng, chợ huyện. 

- mở ra thêm một số đô thị: Phố Hiến (Hưng Yên), Thanh Hà (Thừa Thiên - Huế), Hội An (Quảng Nam), Gia Định (Thành phố hcm ngày nay).

- các chúa Trịnh cùng chúa Nguyễn mang lại thương nhân quốc tế vào mua sắm để dựa vào họ thiết lập vũ khí. Về sau, các chúa thi hành cơ chế hạn chế nước ngoài thương, thế nên từ nửa sau thay kỉ XVIII, những thành thị suy tàn dần.

b) Văn hóa

* Tôn giáo:

- Nho giáo vẫn được cơ quan ban ngành phong kiến tôn vinh trong học tập tập, thi tuyển và tuyển chọn lựa quan lại. Phật giáo cùng Đạo giáo được phục hồi.

- Thiên chúa giáo: từ thời điểm năm 1533, những giáo sĩ (Bồ Đào Nha) theo thuyền buôn đến việt nam truyền bá. Sang vắt kỉ XVII - XVIII, hoạt động của các giáo sĩ càng ngày càng tăng. Tuy các lần bị cấm, nhưng những giáo sĩ vẫn tìm phương pháp để truyền đạo.

* Sự ra đời của chữ Quốc ngữ:

- một số trong những giáo sĩ phương tây dùng chữ cái La-tinh nhằm ghi âm tiếng Việt và áp dụng trong câu hỏi truyền đạo.

- Đây là đồ vật chữ viết luôn thể lợi, khoa học, dễ phổ biến, ban đầu chỉ sử dụng trong vấn đề truyền đạo, sau lan rộng ra trong dân chúng và trở thành chữ Quốc ngữ của nước ta cho đến ngày nay.

c) Văn học tập và thẩm mỹ và nghệ thuật dân gian

- Các nuốm kỉ XVI - XVII: Văn học tập chữ Hán chiếm ưu thế. Văn học tiếng hán cũng cách tân và phát triển mạnh, có các nhà thơ Nôm danh tiếng như Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ...

- Sang nửa đầu thế kỉ XVIII:

+ Văn học tập dân gian trở nên tân tiến mạnh mẽ, cạnh bên truyện Nôm dài như Phan Trần, Nhị Độ Mai... Còn tồn tại truyện Trạng Quỳnh, truyện Trạng Lợn...

+ thẩm mỹ và nghệ thuật dân gian như múa bên trên dây, múa đèn, ảo thuật, điêu khắc... Thẩm mỹ và nghệ thuật sân khấu như chèo, tuồng, hát ả đào... được phục hồi và vạc triển.

2. Phong trào Tây Sơn

a) trào lưu Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất nước nhà (cuối gắng kỷ XVIII)

- giữa thế kỷ XVIII chính sách phong khủng hoảng rủi ro sâu sắc, phong trào nông dân bùng nổ ở các nơi.

- Năm 1771, khởi nghĩa dân cày bùng lên ở Tây tô (Bình Định) vày Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo. Xuất phát điểm từ một cuộc khởi nghĩa nhanh lẹ phát triển thành trào lưu lật đổ chúa Nguyễn sinh hoạt Đàng Trong.

- Năm 1786 - 1788, nghĩa binh tiến ra Bắc lật đổ tập đoàn lớn Lê - Trịnh, thống nhất đất nước.

b) các cuộc nội chiến ở thời điểm cuối thế kỷ XVIII

* nội chiến chống quân Xiêm 1785:

- sau khoản thời gian chúa Nguyễn bị lật đổ, Nguyễn Ánh mong viện quân Xiêm, Vua Xiêm sai tướng lấy 5 vạn quân thủy cỗ tiến sang nước ta.

- cuối năm 1784, chiếm gần nửa khu đất Nam Bộ, ra sức cướp phá chuẩn bị tấn công quân Tây Sơn nghỉ ngơi vùng đất còn lại.

- Năm 1785, Nguyễn Huệ đã tổ chức trận đánh phục kích Rạch Gầm - Xoài Mút (trên sông chi phí - chi phí Giang) quấy tan quân Xiêm, Nguyễn Ánh đề xuất chạy sang Xiêm.

=> Đây là một thắng lợi lớn phá hủy gần 4 vạn quân Xiêm, bộc lộ tài tổ chức, thế quân của Nguyễn Huệ, đập tung mưu đồ vật xâm lược của quân Xiêm, nêu cao ý thức dân tộc của trào lưu Tây Sơn.

* Kháng chiến kháng quân Thanh (1789)

- Ở kế bên Bắc, Nguyễn Hữu Chỉnh giúp vua Lê Chiêu Thống phản bội Tây Sơn. Sau khi bị quân Tây Sơn đánh vua Lê Chiêu Thống đã mong cứu quân Thanh. Vua Thanh đã cho 29 vạn quân quý phái nước ta.

- Vua Lê Chiêu Thống ước viện quân Thanh kéo sang nước ta. Năm 1788, Nguyễn Huệ đăng quang Hoàng đế, đem niên hiệu là quang quẻ Trung lãnh đạo quân tiến ra Bắc.

- trên phố đi đã tạm dừng ở Nghệ An, Thanh Hoá để tuyển thêm quân.

- Sau 5 ngày tiến quân thần tốc, mùng 5 đầu năm mới 1789 nghĩa quân Tây Sơn thành công vang dội ở Ngọc Hồi - Đống Đa tiến vào Thăng Long tiến công bại hoàn toàn quân xâm lược.

=> phong trào nông dân Tây đánh đã bước đầu chấm dứt sự nghiệp thống nhất quốc gia và đảm bảo tổ quốc.

c) Vương triều Tây Sơn

- Năm 1778, Nguyễn Nhạc xưng Hoàng đế, vương triều Tây tô thành lập.

- Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế thống trị vùng đất từ Thuận Hóa trở ra Bắc.

- thành lập chính quyền những cấp, lôi kéo nhân dân khôi phục sản xuất. Lập lại sổ hộ khẩu, tổ chức triển khai lại giáo dục, thi cử, tổ chức quân đội (dịch chữ Hán, chữ Nôm để làm tài liệu dạy học).

- Đối nước ngoài hòa hảo với đơn vị Thanh, quan hệ với Lào và Chân Lạp rất tốt đẹp.

Xem thêm: Sốt Xuất Huyết Là Bệnh Sốt Xuất Huyết Có Lây Không? ? Bệnh Sốt Xuất Huyết Có Lây Không

- Năm 1792, quang đãng Trung qua đời. Năm 1802, Nguyễn Ánh tấn công, vương vãi triều Tây đánh sụp đổ.